In de rubriek Uitgelicht lichten we een recente publicatie uit die relevant is voor de rechtspraktijk. Het nieuwste FIP-themanummer laat zien hoe het zekerhedenrecht onder invloed van maatschappelijke ontwikkelingen, nieuwe vermogensobjecten en voorgenomen wetgeving volop in beweging is.
Het zekerhedenrecht staat volop in de belangstelling. Met de internetconsultatie van het voorontwerp voor de Wet modernisering pandrecht en cessie wordt gewerkt aan een modernisering van belangrijke onderdelen van het zekerhedenrecht. Tegelijkertijd laat de rechtspraktijk zien dat veel vraagstukken niet zozeer ontstaan bij de vestiging van zekerheden, maar juist bij de werking en uitwinning daarvan. Denk aan faillissementen, grensoverschrijdende financieringen, bijzondere vermogensobjecten, milieukosten en executoriale verkoop.
Die actualiteit vormt de aanleiding voor het nieuwste themanummer van Financiering, Zekerheden en Insolventierechtpraktijk (FIP). De special brengt uiteenlopende bijdragen samen die laten zien waar het huidige zekerhedenrecht onder druk staat en welke ontwikkelingen de rechtspraktijk de komende jaren zullen bepalen.
Meer dan alleen wetsmodernisering
De special sluit aan bij de discussie over de modernisering van het pandrecht en de cessie, maar kijkt nadrukkelijk verder dan het lopende wetgevingstraject. De bijdragen behandelen vraagstukken die in de dagelijkse praktijk steeds vaker spelen, zoals de positie van zekerheidsgerechtigden in faillissement, zekerheden op zeeschepen, de verpanding van digitale en andere bijzondere vermogensobjecten, financiële zekerheid bij milieubelastende activiteiten en de rol van de notaris bij executoriale verkoop.
Daarmee ontstaat een breed beeld van een rechtsgebied dat voortdurend in beweging is. Niet alleen door nieuwe wetgeving, maar ook door maatschappelijke ontwikkelingen, internationalisering en de opkomst van nieuwe vormen van economische waarde.
Het huidige wettelijke kader biedt niet altijd een pasklaar antwoord op vragen die in de praktijk ontstaan. De bijdragen in de special laten zien waar modernisering nodig is, maar ook hoe inventief de praktijk is in het vinden van oplossingen. Juist die wisselwerking tussen wetgeving, rechtspraktijk en rechtsvorming maakt het zekerhedenrecht tot een dynamisch en maatschappelijk relevant rechtsgebied.
– Vincent van Hoof
Waar het systeem schuurt
De auteurs beperken zich niet tot een beschrijving van het geldende recht. Vanuit rechtshistorisch, goederenrechtelijk, insolventierechtelijk, internationaal en praktisch perspectief laten zij zien waar het systeem knelt en welke vragen de praktijk oproept.
Zo wordt opnieuw gekeken naar de separatistenpositie van pand- en hypotheekhouders in faillissement, komen de internationale complicaties rond scheepsfinanciering en scheepshypotheken aan bod en wordt onderzocht hoe het goederenrecht omgaat met nieuwe vermogensobjecten, zoals digitale activa, vergunningen en subsidies. Ook is er aandacht voor de vraag hoe milieuschade en de bijbehorende kosten zich verhouden tot het faillissementsrecht en voor de veranderende rol van de notaris bij executoriale verkopen.
De bijdragen maken duidelijk dat het zekerhedenrecht niet alleen draait om de vestiging van zekerheden, maar ook om opbrengstverdeling, rangorde, publieke belangen en de wijze waarop nieuwe economische ontwikkelingen binnen het bestaande goederenrechtelijke systeem kunnen worden ingepast.
Praktische verdieping
Volgens de redactie onderscheidt deze FIP-special zich juist doordat de onderwerpen vanuit minder voor de hand liggende invalshoeken worden benaderd. Daardoor biedt het nummer niet alleen een overzicht van actuele ontwikkelingen, maar ook nieuwe inzichten voor de praktijk.
Wat ik vooral interessant vind aan dit themanummer is dat het zekerhedenrecht vanuit een paar bijzondere invalshoeken wordt benaderd. Het zijn geen standaard bijdragen waarvan wij er al veel hebben. Vanuit hun eigen perspectief laten de bijdragen mooi zien welke ontwikkelingen er zijn.
– Esther Oppedijk van Veen
Voor advocaten en insolventiespecialisten is het themanummer daarmee meer dan een juridische beschouwing. De behandelde onderwerpen raken direct aan financiering, verhaal, rangorde, risico-inschatting en executie: vraagstukken die in de praktijk steeds vaker op tafel liggen. Juist daarom biedt deze FIP-special niet alleen verdieping, maar ook concrete handvatten voor de dagelijkse praktijk.
Als voorproefje van de FIP-special is het artikel Zekerheid op ‘nieuwe’ objecten door mr. E.F. Verheul open access gedeeld. Nieuwsgierig naar het artikel ? Klik hier voor de versie binnen Sdu OpMaat.
Esther Oppedijk van Veen is advocaat en mediator bij RESOR NV en docent Burgerlijk Recht bij de Radboud Universiteit in Nijmegen.
Vincent van Hoof is universitair hoofddocent rechtsgeschiedenis, verbonden aan
het Onderzoekcentrum Onderneming & Recht van de Radboud
Universiteit.
