Veel mensen kampen met problemen waarvoor ze volgens de wet geen advocaat nodig hebben. Zelfredzaamheid is het devies. Maar in een steeds gecompliceerdere samenleving dreigen mensen daardoor te worden vermorzeld. In een podcast vertellen een advocaat, een medewerker en de directeur van de Raad voor Rechtsbijstand hoe deze mensen toch kunnen worden geholpen.
In de podcastserie De Uitvoering onthult het ministerie van Justitie en Veiligheid wat er gebeurt achter de schermen van de uitvoeringsinstanties van het ministerie. In de eerste aflevering staat de Raad voor Rechtsbijstand centraal.
Aan het woord komt onder anderen algemeen directeur/bestuurder Irene Nijboer. Zij schrok toen ze op het journaal een item zag waarin sociaal advocaten aan de bel trokken. Zij konden geen toevoeging krijgen voor cliënten met hulpvragen die volgens de strikte regels van de raad niet complex genoeg waren. Terwijl het Juridisch loket alleen informatie en advies verstrekte, maar geen concrete hulp. Het gevolg was dat een grote groep mensen bij niemand terecht kon.
Behulpzame overheid
Nijboer constateerde dat de wet niet meer aansloot bij de werkelijkheid. Want de wet gaat uit van een toegankelijke, behulpzame overheid. Iedereen die de toeslagenaffaire enigszins heeft gevolgd, weet dat dat in veel gevallen een illusie is.
Samen met de Nederlandse Orde van Advocaten en het Juridisch Loket heeft de Raad daarom, in de woorden van Nijboer, zelf een regeling in elkaar getimmerd. In vijf maanden stond de tijdelijke Regeling adviestoevoeging zelfredzaamheid (Ratz) er.
Grote behoefte aan regeling
Sociaal advocaat Bianca Rafaela uit Rotterdam merkt hoeveel behoefte er is aan deze regeling. Elke week krijgt zij minstens twee á drie Ratz-zaken binnen. Soms gaat dat over heel ingrijpende zaken, zoals de dreigende uithuisplaatsing van een kind. En ze is bepaald niet de enige. In de 2,5 jaar dat de Ratz nu bestaat, zijn er zo’n tienduizend mensen mee geholpen.
Mensgericht werken
Nijboer: “Wat wij willen, is wat we nu mensgericht werken noemen. Dat is dat je, kort gezegd, de mens boven de regels stelt. Echt vanuit de bedoeling van de wet weer kijken naar: ‘In wat voor situatie zit deze burger, die ik volgens de regels eigenlijk zou moeten afwijzen, nou?’ En dat doen we dus niet alleen met zelfredzaamheid, dat kan in alle situaties zo zijn.”
De podcast De Uitvoering – Als je het zelf niet meer redt is te beluisteren via Spotify
Lees ook:
