De Raad van Europese balies (CCBE) slaat alarm over de toenemende druk op het internationaal recht en roept staten op hun juridische verplichtingen onverkort na te leven. Bescherming van de internationale rechtsorde en de onafhankelijkheid van rechters en advocaten is volgens de raad geen politieke keuze, maar een harde rechtsstatelijke plicht.
De CCBE, die ruim een miljoen advocaten in 46 landen vertegenwoordigt, constateert dat de internationale rechtsorde steeds zwaarder onder druk staat door dreigementen richting staten, druk op internationale gerechtelijke instellingen en maatregelen tegen rechters, aanklagers en advocaten. Wanneer de rechtsstaat verzwakt, komen volgens de raad zowel gerechtigheid als internationale samenwerking in gevaar. De rechtsstaat wordt daarbij neergezet als een universeel beginsel en hoeksteen van internationale rechtspraak en samenwerking, onlosmakelijk verbonden met de bescherming van fundamentele rechten en vrijheden.
Centrale rol internationale rechtbanken
Internationale gerechten zoals het Internationaal Gerechtshof en het Internationaal Strafhof zijn volgens de CCBE essentieel voor de handhaving van het internationaal recht en belichamen het uitgangspunt dat geen enkele staat, autoriteit of persoon boven de wet staat. Pogingen om deze instellingen of hun functionarissen te intimideren, in diskrediet te brengen of te hinderen, raken daarmee direct de kern van de rechtsstaat. Ook benadrukt de CCBE dat staten elkaars soevereiniteit en territoriale integriteit moeten respecteren, en dat de dreiging met of inzet van geweld – in strijd met het VN-Handvest – de internationale rechtsorde en het vertrouwen tussen staten ondermijnt.
Onafhankelijke balie als voorwaarde
De raad onderstreept dat een onafhankelijke rechterlijke macht én een onafhankelijke advocatuur onmisbaar zijn voor de toegang tot en de handhaving van het recht. Rechters, officieren van justitie en advocaten moeten hun werk kunnen doen zonder vrees voor inmenging, intimidatie of represailles. Maatregelen die zijn gericht op het ontmoedigen of bestraffen van advocaten voor de legitieme uitoefening van hun beroep tasten volgens de CCBE direct de rechtsstaat en het vertrouwen in de rechtspraak aan.
De CCBE roept staten, internationale organisaties en publieke autoriteiten op hun inzet voor het internationaal recht en de rechtsstaat in woorden én daden te herbevestigen, internationale gerechtelijke uitspraken te respecteren en uit te voeren, internationale gerechten te ondersteunen en zich te onthouden van represailles of sancties tegen internationale instellingen en juridische professionals. Alleen door waakzaamheid en gezamenlijke verantwoordelijkheid kan een wereld die door recht in plaats van macht wordt geregeerd worden behouden, aldus de raad.
