De gerechtsdeurwaarder ontwikkelt zich steeds meer tot een schakel tussen rechtspraak en samenleving. DeurwaardersBelangen.Nu pleit ervoor de kennis uit de uitvoeringspraktijk nadrukkelijker te betrekken bij discussies over de toekomst van de rechtsstaat.
Dat beeld komt naar voren uit vier gesprekken die DeurwaardersBelangen.Nu in aanloop naar de Week van de Rechtsstaat voerde met vertegenwoordigers uit de rechtspraak, gerechtsdeurwaarderspraktijk en het juridisch onderwijs. Centraal stonden onder meer toegang tot het recht, de menselijke maat, schuldenproblematiek, digitalisering en kunstmatige intelligentie.
Volgens Henk Naves, voorzitter van de Raad voor de rechtspraak, vraagt een sterke rechtsstaat voortdurend onderhoud. Daarbij draait toegang tot het recht om meer dan de mogelijkheid om naar de rechter te stappen. Wet- en regelgeving moet begrijpelijk zijn, juridische hulp bereikbaar en mensen moeten ervaren dat hun persoonlijke situatie serieus wordt meegewogen.
Ook andere juridische professionals spelen daarin een rol. Gerechtsdeurwaarders zien volgens Naves in de dagelijkse praktijk bijvoorbeeld hoe regelgeving uitpakt en wanneer mensen de grip verliezen.
Recht stopt niet bij de uitspraak
De gesprekken leggen nadrukkelijk een verband tussen rechtspraak en de uitvoering van vonnissen. Een partij die door de rechter in het gelijk wordt gesteld, moet zijn recht uiteindelijk ook kunnen effectueren.
Daar ligt een belangrijke taak voor de gerechtsdeurwaarder. Bij de tenuitvoerlegging moeten de rechten van de schuldeiser worden afgewogen tegen de financiële mogelijkheden en persoonlijke omstandigheden van de schuldenaar. Dat vraagt volgens DeurwaardersBelangen.Nu niet om het mechanisch uitvoeren van opdrachten, maar om juridische kennis, onafhankelijkheid en professioneel beoordelingsvermogen.
Een betere informatie-uitwisseling tussen rechtspraak en uitvoeringspraktijk kan daarbij helpen. Meer inzicht in de financiële positie van een schuldenaar kan onnodige maatregelen voorkomen, terwijl terugkoppeling aan rechters inzicht kan geven in wat er na een uitspraak gebeurt.
AI verandert het juridische werk
Ook digitalisering en AI lopen als rode draad door de gesprekken. Technologie kan processen versnellen, informatie-uitwisseling verbeteren en routinematig werk ondersteunen. Menselijk oordeel blijft volgens de geïnterviewden echter noodzakelijk, vooral in complexe situaties.
Tegelijkertijd verbreedt het gerechtsdeurwaardersambt. Naast het uitvoeren van uitspraken adviseert en signaleert de gerechtsdeurwaarder, treft hij regelingen en verwijst hij waar nodig naar hulpverlening. DeurwaardersBelangen.Nu wil dat deze praktijkkennis nadrukkelijker wordt meegenomen bij vraagstukken rond onder meer schuldenbeleid, digitalisering, gegevensuitwisseling en toegang tot het recht.
