De Inspectie belastingen, toeslagen en douane luidt de noodklok: de rechtsbescherming van burgers en bedrijven bij geschillen met de Belastingdienst over informatieverstrekking aan de rechter schiet tekort.
In het rapport “Rechtsbescherming in het geding – Onderzoek informatieverstrekking aan de rechter deel 2”, verschenen op 27 augustus 2025, worden structurele zwakke plekken vastgesteld in de informatiepositie van belanghebbenden.
Grote impact op burgers en bedrijven
De Inspectie analyseerde vijf complexe belastingzaken waarin een geschil centraal stond over de volledigheid van de stukken die de Belastingdienst aan de rechter moest verstrekken. Uit het rapport blijkt dat de uitwerking hiervan voor betrokkenen groot is. Veel burgers en bedrijven ervaren de Belastingdienst in dergelijke conflicten als ondoordringbaar en stellen transparantie, betrouwbaarheid en empathie te missen bij de fiscus. “De missie van de Belastingdienst om burgers en bedrijven centraal te stellen wordt in de onderzochte zaken nog niet gerealiseerd,” aldus de Inspectie.
Vijf grondoorzaken
De onderzoekers onderscheiden vijf structurele oorzaken achter de tekortschietende informatieverstrekking:
- uiteenlopend en onduidelijk beleid bij toepassing van artikel 8:42 Awb,
- gebrekkige interactie tussen medewerker en belanghebbende,
- fragmentarische interne samenwerking,
- slechte informatiehuishouding,
- en onvoldoende reflectie en evaluatie.
Veel dossiers zijn onvolledig, waardoor rechter en belanghebbende niet altijd over alle relevante stukken beschikken. Dit tast de rechtsbescherming aan; fouten worden vaak pas bij de rechter gecorrigeerd.
Teamwerk en reflectie bieden hoop
In een positief voorbeeld zag de Inspectie dat teamwerk, onderlinge discussie, structurele reflectie en actieve leidinggevende betrokkenheid leidden tot betere dossieropbouw en meer oog voor rechtvaardigheid en impact op betrokkenen. De Inspectie beveelt aan deze werkwijze breder binnen de Belastingdienst te implementeren, te blijven investeren in kennis, strak dossierbeheer en empathisch contact met burgers.
