Als bepaalde zaken niet goed geregeld zijn in het levenstestament kunnen vertegenwoordigers misbruik maken van hun volmacht. De wet biedt dan te weinig bescherming. Dit is een van de conclusies uit het promotieonderzoek van Rieneke Stelma-Roorda naar het levenstestament.
Een groeiend aantal mensen wordt geconfronteerd met een situatie waarin ze, als gevolg van ziekte zoals Alzheimer, niet meer in staat zijn om zelfstandig hun belangen te behartigen. Met behulp van een levenstestament kunnen mensen voorzorgsmaatregelen treffen voor een periode waarin ze wilsonbekwaam worden. Een levenstestament omvat vaak de aanwijzing van een vertegenwoordiger voor financiële, medische en/of persoonlijke zaken. Daarnaast kunnen in een levenstestament wensen, voorkeuren en instructies worden opgenomen, gericht aan de vertegenwoordiger of aan derden, zoals een arts. Het levenstestament heeft geen specifieke wettelijke regeling. Het onderzoek van Rieneke Stelma-Roorda richtte zich op zowel de regulering als de praktische toepassing van het levenstestament. Ook werden best practices in het buitenland onderzocht als mogelijke oplossingen voor knelpunten in Nederland.
Waarborgen tegen misbruik
Het levenstestament is ontwikkeld door het notariaat en maakt gebruik van het wettelijke kader van volmacht. Hoewel specifieke wetgeving ontbreekt, is dergelijke wetgeving wel belangrijk vanuit het perspectief van de mensenrechten. Voor de opstellers van een levenstestament wordt het steeds moeilijker wordt om toezicht te houden op de uitvoering ervan. Dit vraagt om waarborgen om misbruik en wanbeheer te voorkomen, evenals waarborgen ter bevordering van de autonomie van de betrokkene. Naast wetgeving is aandacht voor de dynamische en duurzame aard van het levenstestament essentieel. Het levenstestament wordt vaak gezien als het eindpunt van een proces, terwijl het eigenlijk het begin zou moeten zijn van een proces waarin de betrokkene en de vertegenwoordiger voortdurend in gesprek gaan over de (veranderende) waarden, wensen en voorkeuren van de betrokkene, evenals de verwachtingen die beiden hebben met betrekking tot de rol van de vertegenwoordiger.
Bron: VU, 17 januari 2024
Masterclass Levenstestament
Tijdens deze cursus wordt stilgestaan bij de vraag of een levenstestament altijd een beter alternatief is voor de wettelijke beschermingsmaatregelen, wat een levenstestament precies is, de mogelijkheden die het levenstestament biedt en de mogelijke valkuilen. Ook wordt aandacht besteed aan de opzet van het levenstestament. Daarnaast komt de aansprakelijkheid van de levensexecuteur en de toezichthouder jegens de levenstestateur en diens erfgenamen aan de orde.
Dit artikel verscheen eerder op Taxence.nl
