Steeds meer juristen weigeren nog langer voor de fossiele industrie te werken. Met hun toezegging willen zij een rechtvaardige rechtspraktijk bevorderen die klimaat en mensenrechten centraal stelt.
Juristen trekken rode lijn
Meer dan honderd juristen, onder wie prominenten als Bénédicte Ficq, Nani Jansen Reventlow, Bondine Kloostra en Margaretha Wewerinke-Singh, hebben de toezegging van Fossil Free Lawyers ondertekend om niet langer voor fossiele bedrijven en projecten te werken. Het initiatief wil een juridische sector die mensenrechten en de rechtsstaat dient in plaats van de belangen van de fossiele industrie. Volgens initiatiefnemer Rosanne Rootert zetten advocaten en juristen onbedoeld mensenrechten onder druk zolang zij het fossiele systeem blijven ondersteunen.
De ondertekenaars konden kiezen uit drie niveaus van betrokkenheid: niet werken aan nieuwe fossiele projecten, aan geen enkel (nieuw of bestaand) fossiel project, of volledig afstand nemen door ook fossiele bedrijven te weigeren als cliënt. De meerderheid kiest voor deze laatste optie.
Fossiele brandstoffen veroorzaken volgens het netwerk een drievoudige planetaire crisis: ernstige klimaatverandering, grootschalige vervuiling en verlies van biodiversiteit. Luchtvervuiling door fossiele uitstoot eist jaarlijks wereldwijd meer dan acht miljoen doden. De gevolgen raken vooral gemarginaliseerde groepen, die vaak de middelen missen om zich tegen grote vervuilers te verzetten.
‘Misdaad tegen de menselijkheid’
Strafrechtadvocaat Bénédicte Ficq noemt het verlenen van juridische bijstand aan grote uitstoters “misdadig” en “een misdaad tegen de menselijkheid”. Mensenrechtenjurist Nani Jansen Reventlow benadrukt dat juristen niet alleen de slachtoffers van de klimaatcrisis moeten vertegenwoordigen, maar ook moeten weigeren de belangen van veroorzakers te behartigen.
Het advocatenkantoor Walden Grene, opgericht door Berber Brouwer, Benjamin van Werven en Aernoud Bourdrez, is tot nu toe het enige volledig fossielvrije kantoor. Brouwer stelt dat grondwettelijk recht op rechtsbijstand niet betekent dat advocaten geen morele keuzes mogen maken. Volgens haar is het hoog tijd dat de commerciële advocatuur haar faciliterende rol in het fossiele systeem beëindigt.
Ook in de wetenschap groeit de beweging. Meerdere hoogleraren en juristen beloven geen opdrachten meer aan te nemen van fossiele bedrijven, die volgens hen desinformatie verspreiden en rechtszaken aanspannen tegen klimaatmaatregelen.
