Het toezicht op de advocatuur gaat ingrijpend veranderen. Minister Franc Weerwind voor Rechtsbescherming heeft plannen voor een nieuwe landelijke toezichthouder naar de Tweede Kamer gestuurd, waarvan het bestuur grotendeels bestaat uit externe bestuurders zonder juridische achtergrond.
Tot nu toe hadden advocaten de mogelijkheid hun eigen toezichthouders te benoemen. De lokale dekens zullen hun taken op dit gebied nu echter gaan verliezen, deze taken worden overgenomen door niet-juristen. De dekens blijven wel verantwoordelijk voor klachtbehandeling, voorzitter van de lokale orde van advocaten en vertrouwenspersoon. Dit meldt de Rijksoverheid.
Er woedt al geruime tijd een hevige discussie over het toezicht op de advocatuur, met name na incidenten rondom de neef en advocaat van Ridouan Taghi en de evaluatie van het gebrekkige toezicht op het landsadvocatenkantoor Pels Rijcken. Daarnaast was er al langer twijfel over de effectiviteit van het toezicht door de lokale dekens. De aanpassing van de Advocatenwet om deze kwesties aan te pakken, verloopt al jarenlang traag. Dit komt deels door verzet vanuit de advocatuur zelf, die bezorgd is over het behoud van de onafhankelijkheid.
Nieuwe toezichthouder
De nieuwe toezichthouder, genaamd de Onafhankelijke Toezichthouder Advocatuur (OTA), krijgt een eigen begroting. Het bestuur van de OTA zal vallen onder een soort raad van toezicht die door Weerwind wordt aangewezen, het zogenaamde College van Toezicht (CvT), waar geen advocaten meer in zitting mogen nemen. Voorheen was de landelijk deken van de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) altijd lid van het CvT.
Daarnaast zullen de bestuursleden van de toezichthouder bindend worden voorgedragen door een nieuwe externe commissie, bestaande uit een lid van een Hoog College van Staat (zoals de Raad van State of de Algemene Rekenkamer), een wetenschapper of toezichthouder, en een advocaat.
Eerdere kritiek
Minister Weerwind heeft rekening gehouden met de kritiek op eerdere voorstellen. Hij heeft advies ingewonnen van drie hoogleraren, waaronder een rector magnificus van de Universiteit Leiden, een toezichtsexpert en voormalig bestuurder van de Autoriteit Consument en Markt (ACM), Annetje Ottow. Nu stuurt hij zijn plannen naar de Tweede Kamer, gevolgd door een formeel wetsvoorstel.
Om tegemoet te komen aan de bezorgdheid van advocaten, wordt voorgesteld het toezicht binnen de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) te plaatsen. Er zullen echter ‘dubbele sloten’ op de deur komen, zoals een eigen begroting en de invloed van buitenstaanders, om ervoor te zorgen dat de toezichthouder onafhankelijk blijft. De kosten van het toezicht zullen door advocaten zelf worden betaald, zoals al gebeurt met de dekens. De NOvA zal het geld innen, maar volgens de begrotingsafspraken zal het worden overgemaakt aan de toezichthouder, die los van de advocaten wordt opgesteld.
Om ervoor te zorgen dat de toezichthouder onafhankelijk blijft van de NOvA, krijgt deze zijn eigen personeel, ICT en huisvesting. Dit voorkomt dat het instituut te sterk wordt beïnvloed door de beroepsorganisatie, waarop het juist onafhankelijk toezicht moet kunnen houden. Eerdere zorgen over de invloed van het bestuurlijk apparaat van de NOvA op het College van Toezicht en andere bestaande organen binnen de orde worden hiermee aangepakt.
