De Nederlandse orde van advocaten vraagt met een nieuwe campagne aandacht voor zorgvuldig gebruik van AI. Een geactualiseerde set aanbevelingen helpt advocaten en kantoren om de risico’s van AI per toepassing af te wegen.
AI kan advocaten helpen bij zoeken, analyseren en schrijven, en werkt daarbij vaak sneller dan de mens. Volgens de NOvA verschuift de vraag daarmee van wat de technologie kan naar wat zij van de advocaat zelf vraagt. Uitkomsten van AI moeten worden gewogen, bronnen moeten worden geduid, en wat juridisch haalbaar is, hoeft nog niet verstandig te zijn. Houvast vindt de beroepsgroep in de bekende kernwaarden: onafhankelijkheid, partijdigheid, deskundigheid, integriteit en vertrouwelijkheid. Die zijn bedoeld als richtingwijzer, niet als belemmering. De campagne moet advocaten helpen om binnen hun eigen kantoor het gesprek hierover op gang te brengen.
Van vuistregels naar maatwerk
De herziening is opgesteld door de Projectgroep Digitalisering & AI van de NOvA. Het document wil zichtbaar maken waar AI-gebruik kan schuren met de kernwaarden, en advocaten helpen dat zelf te beoordelen. Ten opzichte van de eerdere versie bevat het minder algemene regels. In plaats daarvan ligt de nadruk op de vraag hoe een tool in een specifieke situatie wordt ingezet. Het gaat zowel om tekstgenererende toepassingen als om zoek- en analysediensten en zelfstandig handelende AI-agents.
De aanbevelingen bestrijken vijf thema’s: inkoop en beleid, vakbekwaamheid, informatiebeveiliging, transparantie, en partijdigheid en maatschappelijke gevolgen. Kantoren wordt onder meer gevraagd om AI-beleid op schrift te stellen dat is afgestemd op de risico’s. Daarnaast moeten zij leveranciers kritisch kiezen en vertrouwelijke cliëntinformatie bij voorkeur binnen Europa laten opslaan en verwerken. Wat AI produceert, moet de advocaat zelf nalopen voordat hij het gebruikt. Hij houdt er rekening mee dat systemen geneigd zijn de gebruiker naar de mond te praten. Ook vraagt de NOvA aandacht voor de vraag hoe junioren hun juridische vaardigheden blijven ontwikkelen. Cliënten horen te weten hoe het kantoor met AI omgaat. Wie per uur factureert, brengt alleen de tijd in rekening die werkelijk aan een zaak is besteed.
Richtinggevend, niet bindend
De aanbevelingen zijn een hulpmiddel en geen nieuwe tuchtrechtelijke of wettelijke norm. De advocaat houdt zelf de regie over de zaak en bepaalt wat in een concrete situatie passend is. Daarbij blijven evenredigheid en de bestaande regelgeving het uitgangspunt, in het bijzonder de Europese AI-verordening en de AVG. De NOvA ziet het document als werk in uitvoering dat met de technologie zal meegroeien.
De boodschap van de campagne is dat AI de advocaat niet vervangt. Er blijft een professional nodig die vragen stelt, controleert, tegengas geeft en een eigen oordeel vormt. Juist daar, waar techniek tekortschiet, ligt de rol van de advocaat.
