Kunstmatige intelligentie dringt in hoog tempo door in de advocatuur en raakt direct aan de kernwaarden van het beroep. De NOvA ondersteunt de balie daarbij met een projectgroep Digitalisering & AI, nieuwe aanbevelingen voor AI-gebruik en een Europese gids over generatieve AI voor advocaten.
Kernwaarden als kompas
De kernwaarden deskundigheid, vertrouwelijkheid, onafhankelijkheid, integriteit en partijdigheid blijven ook in de digitale praktijk het fundament van het handelen van de advocaat en geven richting aan verantwoord gebruik van AI in het belang van rechtsstaat en rechtsbescherming. In de recente aanbevelingen “AI in de advocatuur” worden deze vijf kernwaarden expliciet gebruikt als structuur voor praktische richtsnoeren voor AI-gebruik door advocaten.
De advocaat blijft altijd zelf verantwoordelijk voor het uiteindelijke advies en de bescherming van cliëntbelangen, ook wanneer AI-tools worden ingezet. AI wordt daarbij nadrukkelijk gepositioneerd als hulpmiddel dat kansen biedt, maar alleen aanvaardbaar is als de kernwaarden volledig in acht worden genomen.
Projectgroep Digitalisering & AI
Om de balie bij deze digitale transformatie te ondersteunen, heeft de NOvA de projectgroep Digitalisering & AI ingesteld, onder voorzitterschap van NOvA-bestuurder Maaike Bomers. De projectgroep, waarin zowel advocatenkantoren als bijvoorbeeld een bank en een legal innovation agency zijn vertegenwoordigd, adviseert de algemene raad en ontwikkelt praktische hulpmiddelen rond innovatie en digitalisering, met nadruk op AI.
De werkzaamheden van de projectgroep zijn geordend rond vier kernthema’s: verantwoord gebruik, inclusieve digitale transformatie, kennis en vaardigheden, en innovatie en kwaliteit van dienstverlening. Daarbij is bijzondere aandacht voor éénpitters en kleinere kantoren, zodat schaalverschillen geen barrière vormen voor veilig en verantwoord gebruik van AI.
Vier kernthema’s van de NOvA
- Verantwoord gebruik: focus op praktisch toepasbare kaders en aanbevelingen die aansluiten bij wet- en regelgeving én de kernwaarden, inclusief nadruk op de positie van kleine kantoren.
- Inclusieve digitale transformatie: streven naar open data, verantwoord gebruik van juridische data en een gelijk speelveld, met toegang tot het recht en digitale inclusie als centrale uitgangspunten.
- Kennis en vaardigheden: digitale geletterdheid en AI-vaardigheden worden gezien als onmisbaar; scholing richt zich naast techniek nadrukkelijk op ethiek, kernwaarden en kritisch gebruik van technologie.
- Innovatie en kwaliteit: onderscheid tussen administratieve en inhoudelijke toepassingen, met nadruk op toetsing, transparantie en een lerende houding ten opzichte van technologische ontwikkelingen.
Nieuwe aanbevelingen en Europese gids
De aanbevelingen “AI in de advocatuur” zijn per kernwaarde uitgewerkt in concrete aandachtspunten voor het dagelijkse werk, bijvoorbeeld rond vertrouwelijkheid van cliëntgegevens, kantoorbreed AI‑beleid en de keuze voor passende AI-tools. Daarnaast is een lijst met basisbegrippen en veelgestelde vragen beschikbaar om advocaten op weg te helpen met generatieve AI.
Naast de NOvA-documenten wordt expliciet verwezen naar de nieuwe “CCBE guide on the use of generative AI by lawyers” van de Raad van Europese balies, die de kansen, risico’s en beroepsplichten rond generatieve AI in Europees perspectief uiteenzet. Deze gids onderstreept dat generatieve AI alleen verantwoord kan worden ingezet als vertrouwelijkheid, professionele competentie, onafhankelijkheid en transparantie richting cliënten geborgd blijven.
