De Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) is akkoord met het besluit van het kabinet om maximaal twee strafrechtadvocaten toe te laten bij gedetineerden in de Extra Beveiligde Inrichting (EBI).
De maatregel komt uit de koker van VVD-Kamerlid Ulysse Ellian, die op 10 november 2022 een motie indiende tijdens een zogeheten tweeminutendebat over het gevangeniswezen en tbs. Daarin schreef oud-advocaat Ellian dat ‘een veelheid van advocaten’ gedetineerden bezoekt in zowel de EBI als ATI’s, waar ‘crimineel kopstuk Ridouan Taghi’ en ook ‘criminele kopstukken uit diverse criminele samenwerkingsverbanden zijn gedetineerd’. Hierdoor kunnen advocaten worden ingezet om boodschappen over te brengen tussen verschillende criminele partijen, wat Ellian met de motie wilde voorkomen.
De Tweede Kamer nam de motie aan. Minister Weerwind voor Rechtsbescherming heeft het plan de Penitentiaire beginselenwet (Pbw) aan te passen, om crimineel handelen tijdens detentie tegen te gaan. Eén van Weerwinds plannen is om de vertrouwelijke gesprekken tussen gedetineerden en hun raadslieden op video vast te leggen. Daarnaast ligt er dus het plan om het aantal strafrechtadvocaten tot twee te beperken.
Noodzaak erkennen
De Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) was fel tegen dit plan. De RSJ laat nu echter weten dat zij geen problemen met het plan hebben. In een advies aan minister Weerwind over de wijziging van de Pbw laat de adviesraad weten ‘de noodzaak om ter bescherming van de samenleving aan gedetineerden tijdelijk extra en ingrijpende maatregelen te kunnen opleggen’ te erkennen.
De maatregelen zijn echter dusver ingrijpend dat ervoor gewaakt moet worden dat zij niet generiek ingezet zullen worden, aldus de RSJ. Per individueel geval zal er een inschatting gemaakt moeten worden of de maatregels noodzakelijk zijn. Deze beslissing is dusdanig zwaar, dat de bevoegdheid naar het oordeel van de RSJ enkel bij de minister zelf dient te liggen.
Enkel in de EBI
De nieuwe maatregelen mogen echter alleen worden toegepast op EBI-gedetineerden. De verwachting is dat gedetineerden waarbij dit soort vergaande beperkingen noodzakelijk zijn, enkel in de EBI en niet op een AIT verblijven.
Er kwam de afgelopen maanden veel kritiek vanuit de advocatuur op de plannen. De RSJ gaat in op met name het argument dat de rechtsbescherming van gedetineerden te veel aangetast zou worden door de nieuwe maatregelen. Ondanks dat de maatregelen vergaand zijn, schaden zij gedetineerden volgens de raad niet in hun recht op vrije advocaatkeuze. ‘De gedetineerde is immers nog altijd in de gelegenheid zijn eigen raadslieden te kiezen. Slechts indien hij ervoor kiest zich door meer dan twee raadslieden te laten bijstaan zolang hij in de EBI verblijft, heeft hij tot hen beperkt toegang.’
Columnist
Advocatie-columnist Jaap Baar liet zich eerder al uit over de – toen nog niet aangenomen – maatregelen. In een reactie liet hij weten het voorstel ‘inhoudelijk slecht’ te vinden, en volgens hem was de motie ‘naar het zich laat aanzien in strijd met allerlei mensenrechten’. ‘Naar aanleiding van één incident wil de VVD gelijk weer de wet veranderen,’ aldus de columnist.
Lees hier het volledige advies
