Samenwerkende juridische organisaties roepen de formerende partijen op om toegang tot het recht centraal te stellen in het nieuwe regeerakkoord, als fundament van de rechtsstaat. Zij waarschuwen dat steeds meer mensen en bedrijven vastlopen doordat tijdige, begrijpelijke en betaalbare rechtshulp ontbreekt.
Steeds meer Nederlanders dreigen tussen wal en schip te vallen, omdat de inkomensgrenzen voor gesubsidieerde rechtsbijstand jarenlang niet zijn meegegroeid met de lonen. Daardoor verdienen veel werkende huishoudens te veel voor gesubsidieerde rechtsbijstand, maar te weinig om zelf juridische hulp of passende ondersteuning te kunnen betalen. Tegelijkertijd staan rechtsbijstandverzekeringen onder druk door de hoge kosten van zelfgekozen rechtshulpverleners, waardoor veel mensen het risico lopen geen passende hulp te krijgen, met gevolgen voor sociale stabiliteit en vertrouwen in de overheid.
Toegang tot recht als pijler
De KNB, Mediatorsfederatie Nederland (MfN), De Geschillencommissie, het Juridisch Loket, het Verbond van Verzekeraars, Divosa en de Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders (KBvG) vragen in een brief aan de informateur de formerende partijen om toegang tot het recht expliciet te benoemen als pijler van een sterke rechtsstaat. Zij pleiten voor investeringen in een breed en toegankelijk systeem van rechtshulp, variërend van de notaris voor preventieve hulp of advies tot de essentiële rol van gerechtsdeurwaarders bij de procesinleiding.
De organisaties willen een landelijk dekkend netwerk waarin in iedere gemeente sociaaljuridische hulp beschikbaar is, een plek waar mensen zo kunnen binnenlopen. Iedereen moet eenvoudig hulp kunnen vinden die past bij zijn of haar vraagstuk, ongeacht woonplaats, inkomen, kennis of netwerk.
Middengroepen, financiering en alternatieven
Een belangrijk aandachtspunt is dat ook mensen met een middeninkomen juridische hulp kunnen krijgen. De organisaties vragen daarom om aanpassing van de inkomensgrenzen voor toevoegingen en om rechtsbijstand in natura binnen rechtsbijstandverzekeringen betaalbaar te houden. Daarnaast vragen zij om stabiele, structurele financiering voor organisaties die laagdrempelige en effectieve rechtshulp en geschiloplossing bieden.
Verder pleiten de ondertekenaars ervoor andere en preventieve vormen van (rechts)hulp en conflictoplossing nadrukkelijk te positioneren. Burgers en ondernemers moeten de oplossingsroute kunnen vinden die effectief is, bijvoorbeeld via mediation, de notaris of een geschillencommissie, zodat tijdrovende en kostbare procedures waar mogelijk worden voorkomen. Zonder tijdige ondersteuning raken mensen en bedrijven verstrikt in problemen die hadden kunnen worden voorkomen, met persoonlijke schade en hoge maatschappelijke kosten tot gevolg.
