De toegang tot het recht staat onder druk, vooral voor middeninkomens en kleinere ondernemers. Volgens het WODC is vernieuwing van praktijkstructuren in de advocatuur nodig om juridische hulp toegankelijker en betaalbaarder te maken.
De huidige inrichting van de advocatuur sluit onvoldoende aan op de vraag naar toegankelijke en betaalbare rechtshulp. Dat blijkt uit het WODC-onderzoek Moderne praktijkstructuren voor advocaten, dat deze week werd gepubliceerd. Volgens de onderzoekers functioneren delen van de markt voor juridische dienstverlening niet optimaal en dragen bestaande regels voor praktijkstructuren daaraan bij.
Druk op toegang tot recht
Met name de sociale advocatuur staat onder druk. Het aantal sociaal advocaten neemt af en in verschillende regio’s ontstaan tekorten, waardoor rechtzoekenden moeilijker toegang krijgen tot juridische bijstand. Tegelijkertijd vallen middeninkomens en kleinere ondernemers vaak buiten het stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand, terwijl commerciële tarieven hoog zijn.
Volgens het WODC sluiten vraag en aanbod op de markt voor juridische dienstverlening onvoldoende op elkaar aan. De huidige regelgeving is vooral gericht op de professionele onafhankelijkheid van de individuele advocaat, en minder op het functioneren van de markt als geheel.
Experiment met nieuwe vormen
Het rapport kijkt onder meer naar het experiment met schaderegelingkantoren waarbij advocaten ook niet-verzekerden mogen bijstaan. Deze vorm van dienstverlening kan bijdragen aan betere toegang tot het recht, onder meer door schaalvoordelen en meer voorspelbare kosten.
De onderzoekers stellen vast dat dergelijke constructies een positieve bijdrage kunnen leveren aan de rechtsbedeling en adviseren om deze, onder voorwaarden, om te zetten in een definitieve regeling.
Reactie uit de praktijk
In een persbericht als reactie op het rapport stelt BrandMR dat de conclusies bevestigen dat er behoefte is aan modernere vormen van juridische dienstverlening. Volgens de organisatie ervaren veel rechtzoekenden dat juridische hulp door advocaten te duur of moeilijk toegankelijk is, met name voor middeninkomens en MKB-ondernemers.
Het kantoor wijst erop dat alternatieve modellen, zoals werken met vaste prijzen en schaalbare dienstverlening, kunnen bijdragen aan meer voorspelbare en betaalbare rechtshulp. Tegelijkertijd roept het op om de aanbevelingen uit het rapport voortvarend op te volgen en ruimte te bieden aan nieuwe praktijkstructuren.
Breder debat over regulering
Het WODC plaatst de discussie in een breder perspectief en stelt dat de regulering van de advocatuur meer gericht moet zijn op de bijdrage aan een goede rechtsbedeling. Daarbij hoort volgens de onderzoekers ook een meer onafhankelijke beoordeling van nieuwe praktijkstructuren.
Om vernieuwing mogelijk te maken, wordt een gefaseerd actieplan voorgesteld, waarin op korte termijn ruimte wordt geboden aan bestaande initiatieven en op langere termijn verdere aanpassing van regelgeving wordt overwogen.
