De Raad voor Rechtsbijstand benadrukt dat een nauwkeurige tijdregistratie van groot belang is voor de evaluatie van het stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand. Uit recent onderzoek blijkt dat advocaten en mediators gemiddeld meer tijd besteden aan zaken dan forfaitair wordt vergoed.
Advocaten en mediators die werken op basis van toevoegingen ontvangen doorgaans een vaste forfaitaire vergoeding per zaak. De daadwerkelijk bestede tijd heeft meestal geen directe invloed op de hoogte van de vergoeding. Toch vraagt de Raad voor Rechtsbijstand (RvR) rechtsbijstandverleners nadrukkelijk om hun uren consequent bij te houden en bij declaraties op te geven.
De oproep hangt samen met de komende evaluatie van de puntentoekenning binnen het stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand. De forfaitaire vergoedingen zijn gebaseerd op gemiddelde tijdsbesteding per zaakstype. Volgens de RvR zijn betrouwbare en volledige tijdsregistraties noodzakelijk om die vergoedingen periodiek te kunnen toetsen en waar nodig aan te passen.
Nieuwe puntentoekenning sluit beter aan
Aanleiding voor de oproep is onder meer het onderzoek van de Commissie Van der Meer II naar de aansluiting tussen de forfaitaire vergoedingen en de werkelijke tijdsbesteding van advocaten en mediators. Dat onderzoek is uitgevoerd door Cebeon in opdracht van het WODC.
Uit het onderzoek blijkt dat de puntentoekenning sinds de herijking van 2022 beter aansluit bij de praktijk dan voorheen. Voor veel zaakscodes is het verschil tussen de forfaitaire vergoeding en de gemiddelde tijdsbesteding kleiner geworden. Tegelijkertijd laat het onderzoek zien dat rechtsbijstandverleners in veel zaken nog altijd meer uren maken dan worden vergoed.
Bij standaardzaken blijkt in circa 70 tot 75 procent van de gevallen de werkelijke tijdsbesteding hoger te liggen dan het aantal forfaitaire punten. Vooral bij arbeidsrecht, familierecht, verbintenissenrecht en asielzaken lopen de verschillen op.
Twijfels over betrouwbaarheid urenopgaven
De Raad voor Rechtsbijstand wijst erop dat eerdere onderzoeken al lieten zien dat opgegeven uren niet altijd een goede afspiegeling vormen van de daadwerkelijk bestede tijd. Omdat de urenregistratie vaak geen directe invloed heeft op de vergoeding, ontbreekt volgens onderzoekers soms de prikkel om tijd consequent te registreren.
In een enquête onder rechtsbijstandverleners gaf een meerderheid aan dat de huidige puntentoekenning weliswaar een verbetering is ten opzichte van het oude systeem, maar nog steeds onvoldoende aansluit bij de daadwerkelijke tijdsinvestering. Ook piketdiensten worden volgens veel respondenten structureel te laag vergoed.
