De ICT-aanpassingen voor de invoering van het nieuwe Wetboek van Strafvordering dreigen niet op tijd gereed te zijn. Volgens het Adviescollege ICT-toetsing schiet de huidige aanpak tekort om de beoogde invoeringsdatum van 1 april 2029 te halen.
De invoering van het nieuwe Wetboek van Strafvordering brengt volgens het Adviescollege ICT-toetsing (AcICT) een omvangrijke organisatorische en technische opgave met zich mee. Organisaties in de strafrechtketen moeten niet alleen werkprocessen aanpassen en personeel opleiden, maar ook grote wijzigingen doorvoeren in bestaande en nieuwe ICT-systemen. Daarnaast moeten systemen onderling gegevens kunnen blijven uitwisselen.
In een advies aan de Eerste Kamer concludeert AcICT dat de noodzakelijke ICT-aanpassingen met de huidige aanpak waarschijnlijk niet tijdig gereed zijn voor de geplande inwerkingtreding op 1 april 2029. Het advies volgt op een verkennend onderzoek naar de voorbereiding van publieke organisaties binnen de strafrechtketen.
Wetgeving nog onvoldoende uitgewerkt
Een belangrijk knelpunt is dat de wet- en regelgeving nog niet voldoende stabiel is om alle noodzakelijke ICT-aanpassingen definitief vast te stellen. Hoewel de Eerste Kamer in februari 2026 de wetten voor de acht boeken van het nieuwe wetboek aannam, wordt nog gewerkt aan aanvullende wetgeving, de invoeringswet en lagere regelgeving.
Daardoor kunnen organisaties nog niet volledig bepalen welke technische aanpassingen nodig zijn. Het gaat onder meer om regels rond biometrische gegevens, digitale opsporingsmethoden, onderzoek aan elektronische gegevensdragers en het overgangsrecht tussen het oude en nieuwe wetboek.
Hierdoor ontstaat volgens het adviescollege een krap tijdpad. In de strafrechtketen was eerder afgesproken dat de wetgeving uiterlijk op 1 april 2026 voldoende stabiel moest zijn om de ICT-impact vast te stellen, maar die planning is niet gehaald.
Grote zorgen over systemen OM en politie
Daarnaast wijst het advies op risico’s bij omvangrijke ICT-projecten van het Openbaar Ministerie en de politie. Het OM werkt aan het programma Emma, waarmee meerdere bestaande strafprocessystemen moeten worden vervangen door een nieuw digitaal zaaksysteem. Dat systeem zal niet op tijd volledig gereed zijn om het nieuwe wetboek te ondersteunen. Daarom kiest het OM voorlopig voor een hybride aanpak waarbij onderdelen zowel in bestaande systemen als in Emma worden verwerkt.
Ook bij de politie bestaan zorgen over de planning van lopende ICT-projecten die nodig zijn voor de invoering van het nieuwe wetboek. Daarbij is weinig ruimte voor verdere
vertragingen. Andere organisaties binnen de strafrechtketen zijn bovendien afhankelijk van keuzes die het OM en de politie nog moeten maken.
Verder ontbreekt volgens het adviescollege een centrale planning waarin duidelijk is welke projecten van elkaar afhankelijk zijn en welke deadlines bepalend zijn voor de voortgang. Ook zou er onvoldoende grip zijn op capaciteit en budgetten. Het oorspronkelijke meerjarige budget van 471 miljoen euro wordt volgens de huidige ramingen ruimschoots overschreden.
Het adviescollege adviseert het ministerie van Justitie en Veiligheid daarom om de scope van de invoering te beperken tot nu bekende wetgeving, extra maatregelen te treffen bij OM en politie en de centrale regie op de ICT-opgave te versterken.
Bron:
Adviescollege ICT toetsing – Advies ICT-aanpassingen invoering nWvSv | Adviescollege ICT-toetsing
Dutch IT leaders – Dutch IT Leaders – AcICT luidt noodklok over ICT-aanpassingen Wetboek van Strafvordering
Eerste Kamer – Advies over invoering Nieuw Wetboek van Strafvordering – Eerste Kamer der Staten-Generaal
