Kan een advocaat persoonlijk aansprakelijk zijn, ondanks een exoneratieclausule? Volgens de Rechtbank Gelderland wel. De uitspraak laat zien dat gebrekkige communicatie en het nalaten van essentiële proceshandelingen verstrekkende gevolgen kunnen hebben.
Volledige tekst
Een contractuele uitsluiting van aansprakelijkheid biedt een advocaat niet zonder meer bescherming tegen persoonlijke aansprakelijkheid. Dat volgt uit een recente uitspraak van de Rechtbank Gelderland, waarin een advocaat aansprakelijk werd gehouden wegens tekortschietende procesvoering en gebrekkige communicatie met zijn cliënt.
De zaak speelde in het kader van een erfrechtgeschil tussen eiser en de kinderen van zijn overleden ex-echtgenote. In die procedure was eerder geoordeeld dat eiser, vanwege het aangaan van een geregistreerd partnerschap in gemeenschap van goederen, verplicht was zekerheid te stellen. Voor het instellen van hoger beroep schakelde hij een advocaat in, waarbij de opdracht formeel werd verstrekt aan het advocatenkantoor.
In de algemene voorwaarden van het kantoor was opgenomen dat opdrachten uitsluitend door het kantoor werden aanvaard. Daarnaast waren onder meer de artikelen 6:76, 7:404, 7:407 lid 2 en 7:409 BW uitgesloten. Met deze bepaling probeerde het kantoor de persoonlijke aansprakelijkheid van individuele advocaten contractueel uit te sluiten.
Contra-proferentemregel
De rechtbank oordeelt echter dat deze exoneratieclausule een vordering uit onrechtmatige daad niet uitsluit. Volgens de rechtbank ontbreekt een expliciete verwijzing naar artikel 6:162 BW, waardoor onvoldoende duidelijk is dat ook aansprakelijkheid wegens onrechtmatig handelen is uitgesloten.
Omdat sprake is van een overeenkomst tussen een professionele dienstverlener en een consument, past de rechtbank de contra-proferentemregel toe. Dat betekent dat onduidelijkheden in algemene voorwaarden in het voordeel van de consument worden uitgelegd. De rechtbank komt daarom tot het oordeel dat de advocaat zich niet op de exoneratieclausule kan beroepen.
Onzorgvuldig handelen advocaat
Vervolgens beoordeelt de rechtbank de inhoudelijke handelwijze van de advocaat. Daarbij staat centraal of hij heeft gehandeld zoals van een redelijk bekwaam en redelijk handelend advocaat mag worden verwacht.
De rechtbank beantwoordt die vraag ontkennend. Zo heeft de advocaat zijn cliënt onvoldoende betrokken bij de processtrategie en werd de memorie van grieven pas kort voor indiening aan de cliënt verstrekt. Daarnaast liet de advocaat na om, na de mondelinge behandeling, een eerder toegezegd verzoek daadwerkelijk in te dienen. Ook werden geen grieven gericht tegen een aanzienlijk deel van de afwijzing van de verrekeningsvorderingen.
Kans op succes verloren
Hoewel de rechtbank aannemelijk acht dat het hoger beroep ten aanzien van de zekerheidsverplichting waarschijnlijk niet tot een andere uitkomst zou hebben geleid, ligt dat anders voor de verrekeningsvorderingen. Juist het ontbreken van grieven op dit punt acht de rechtbank van doorslaggevend belang.
Volgens de rechtbank bestaat een condicio-sine-qua-non-verband tussen deze beroepsfout en het verlies van een reële kans op een gunstiger resultaat in hoger beroep. Met toepassing van de leer van de kansschade wordt de schade begroot op € 49.475. Daarnaast wordt de overeenkomst van opdracht ontbonden en moet het advocatenkantoor het betaalde factuurbedrag van € 3.905,65 terugbetalen.
Geen vrijbrief
De uitspraak onderstreept dat een exoneratieclausule grenzen kent. Van advocaten mag worden verwacht dat zij cliënten actief meenemen in strategische keuzes, tijdig communiceren en essentiële proceshandelingen zorgvuldig uitvoeren. Wanneer die zorgvuldigheid ontbreekt, kan persoonlijke aansprakelijkheid alsnog in beeld komen, ondanks contractuele uitsluitingen.
Meer weten over verzekeringen voor advocaten?
Bronnen: Rechtbank Gelderland 9 april 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:2674
Maak kennis met Adrika
Onze doelgroep werkt binnen een streng gereguleerde omgeving. Dankzij onze kennis van wet- en regelgeving kunnen wij verzekeringsoplossingen bieden die aansluiten op de wettelijke eisen.
Adrika Machielsen
Howden | Senior Accountmanager Business Professionals
013 – 750 78 15
adrika.machielsen@howdennederland.nl
https://www.howdengroup.com/nl-nl/sectoren/business-professionals/advocaten
Rechtbank Gelderland 9 april 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:2674
