Het College voor de Rechten van de Mens vindt dat de concept-Nationale Klimaatadaptatiestrategie onvoldoende oog heeft voor de gevolgen van klimaatverandering voor mensenrechten. Ook vraagt het College meer aandacht voor kwetsbare groepen en voor de bescherming van inwoners van Caribisch Nederland.
Mensenrechten als uitgangspunt ontbreken
Het College voor de Rechten van de Mens heeft advies uitgebracht over de concept-Nationale Klimaatadaptatiestrategie (NAS), die in juni 2026 is gepubliceerd. De strategie beschrijft hoe Nederland zich wil beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering, zoals zeespiegelstijging, hitte, droogte en extreme neerslag. Volgens het College ontbreekt echter een expliciete benadering vanuit mensenrechten, terwijl klimaatverandering direct raakt aan fundamentele rechten, waaronder het recht op gezondheid, voedsel, huisvesting en een schone, gezonde en duurzame leefomgeving.
Het College wijst erop dat Nederland op grond van internationale mensenrechten- en klimaatverdragen verplicht is maatregelen te nemen om zowel klimaatverandering tegen te gaan als de gevolgen ervan te beperken. Daarbij gelden onder meer het preventie- of voorzorgsbeginsel en het gelijkheidsbeginsel. Dat betekent dat de overheid ernstige schade zoveel mogelijk moet voorkomen, ook wanneer de omvang daarvan nog onzeker is, en rekening moet houden met verschillen tussen groepen die in uiteenlopende mate door klimaatverandering worden getroffen.
De conceptstrategie is voorafgegaan door een uitgebreid participatieproces en een sociale impactanalyse. Hoewel het College deze voorbereiding positief beoordeelt, ontbreekt volgens het advies een uitwerking van de gevolgen van klimaatverandering voor mensenrechten en van de effecten die beleidskeuzes hebben voor huidige en toekomstige generaties.
Meer aandacht voor kwetsbare groepen en Caribisch Nederland
Het College benadrukt dat klimaatverandering niet iedereen in gelijke mate raakt. Kinderen, ouderen, mensen met een laag inkomen, mensen met een chronische aandoening en dak- en thuisloze mensen lopen vaak grotere risico’s. Hoewel deze groepen voor Europees Nederland in onderzoek zijn geïdentificeerd, bevat de conceptstrategie volgens het College onvoldoende concrete maatregelen om hen beter te beschermen. Ook adviseert het College nadrukkelijk rekening te houden met intersectionaliteit, omdat mensen tot meerdere kwetsbare groepen tegelijk kunnen behoren. Daarnaast pleit het voor een sterkere verankering van kinderrechten en voor betrokkenheid van kinderen bij de verdere uitwerking van de strategie.
Verder vraagt het College om meer aandacht voor Caribisch Nederland. Bonaire, Sint Eustatius en Saba worden geconfronteerd met specifieke klimaatrisico’s, zoals zeespiegelstijging, afstervende koraalriffen, orkanen en aardverschuivingen. Volgens het College blijft de uitwerking van de NAS voor de eilanden achter bij die voor Europees Nederland. Daarom adviseert het een concreet tijdpad met maatregelen tot 2030 op te stellen, kwetsbare groepen op de eilanden in kaart te brengen en de totstandkoming en publicatie van klimaatplannen voor alle drie de eilanden te ondersteunen. Daarmee kan de bescherming van mensenrechten in Caribisch Nederland beter in lijn worden gebracht met die in Europees Nederland.
