Veel advocatenkantoren experimenteren met AI, terwijl structureel gebruik achterblijft. Volgens legal innovation-expert Jeroen Zweers krijgen technologie en prompttraining te veel aandacht. Een succesvolle toepassing begint bij een concreet probleem, meetbare doelen en verandering binnen de organisatie.
De Nederlandse advocatuur staat volgens Jeroen Zweers bekend als een ‘pilot country’. Kantoren testen graag nieuwe technologie, maar besluiten na afloop regelmatig om er niet mee door te gaan. De pilot zelf is volgens hem niet het probleem. Het ontbreekt vaak aan een duidelijke vraag die de technologie moet oplossen.
“Je moet helemaal geen tool gebruiken. Je moet het probleem oplossen”, zegt Zweers in de podcast Van AI-tool naar juridische waarde. Daarin spreekt podcastmaker Casper de Jong van Recht in je Oor met hem over de oorzaken van vastlopende AI-trajecten en de keuzes die kantoren vooraf moeten maken.
Zweers is founder van The Legal Innovation Agency en lid van de Commissie Digitalisering & AI van de Nederlandse Orde van Advocaten. Hij ziet dat kantoren zich bij de aanschaf van AI regelmatig laten leiden door ontwikkelingen bij concurrenten, publiciteit rond AI of arbeidsmarktcommunicatie. De relatie met een concreet werkproces blijft dan onderbelicht.
Prompttraining verandert geen werkproces
Ook individueel experimenteren leidt volgens Zweers zelden tot brede adoptie. Advocaten proberen een algemene AI-toepassing, krijgen door een beperkte prompt een onbevredigend antwoord en concluderen vervolgens dat de technologie niet bruikbaar is.
Een prompttraining kan medewerkers helpen om de mogelijkheden beter te begrijpen. Voor een structurele verandering is meer nodig. Kantoren moeten hun werkprocessen onderzoeken, relevante knelpunten selecteren en medewerkers betrekken bij de manier waarop AI wordt toegepast.
“Dat is geen change-traject”, zegt Zweers over de gedachte dat een losse training voldoende is. In zijn eigen workshops brengt hij enthousiaste én kritische medewerkers samen. Zij benoemen problemen uit de dagelijkse praktijk en werken kansrijke toepassingen uit. Zo ontstaat een overzicht van use cases en groeit het interne draagvlak.
Maak de waarde vooraf meetbaar
Het Legal AI Canvas, dat Zweers samen met Lefebvre Sdu ontwikkelde, helpt kantoren om hun keuzes te structureren. Het begint bij het probleem en behandelt vervolgens onder meer de betrokken stakeholders, de huidige kosten, beschikbare data, risico’s en gewenste uitkomst.
Een relevante vraag binnen het canvas is of AI daadwerkelijk nodig is. Bestaande technologie of een aanpassing van het proces kan soms een passendere oplossing bieden. “Je hoeft niet altijd AI in te zetten”, aldus Zweers.
Na de analyse adviseert hij om klein te beginnen. Denk aan een afgebakende vorm van documentanalyse binnen één rechtsgebied. Vooraf moet duidelijk zijn wanneer de pilot geslaagd is. Zonder meetbare criteria blijft na afloop vooral de indruk over dat de toepassing interessant was.
“De meetbaarheid van dit soort projecten is heel belangrijk”, zegt Zweers. Kantoren moeten vooraf vaststellen welk resultaat zij willen bereiken en hoe zij dat resultaat beoordelen. Daarna kunnen zij besluiten om de toepassing aan te passen, te stoppen of gecontroleerd op te schalen.
De markt staat nog aan het begin
Volgens Zweers staat de markt nog aan het begin. Kantoren, leveranciers en startups zoeken nog naar een aanpak waarmee AI structureel onderdeel wordt van de praktijk.
Dat betekent ook dat kantoren niet te laat zijn. Eenmanskantoren kunnen net zo goed met een afgebakend vraagstuk beginnen als grotere organisaties. De omvang van het kantoor bepaalt vooral hoeveel ondersteuning beschikbaar is, niet of een gerichte toepassing mogelijk is.
De belangrijkste misvatting die Zweers wil wegnemen, is dat AI de advocaat zal vervangen. Zijn conclusie aan het einde van de podcast is helder: “Het gaat je helpen.”
Luister naar de podcast Van AI-tool naar juridische waarde van Lefebvre Sdu en hoor hoe je een AI-toepassing selecteert, toetst en stapsgewijs invoert.
