De Raad van State plaatst verschillende kritische kanttekeningen bij de Nederlandse uitwerking van het nieuwe Europese antiwitwasstelsel. Volgens de Afdeling advisering zijn extra waarborgen nodig rond onder meer discriminatie, sancties en de verwerking van gevoelige persoonsgegevens.
Het wetsvoorstel geeft uitvoering aan het Europese antiwitwaspakket, dat de regels ter voorkoming van witwassen en terrorismefinanciering verder harmoniseert. Een deel van die regels gaat rechtstreeks in Nederland gelden. Daarnaast krijgt de nieuwe Europese antiwitwasautoriteit AMLA een belangrijke rol bij toezicht en het opstellen van nadere regels.
Volgens de Raad van State heeft Nederland door die Europese harmonisatie minder ruimte om zelf regels te stellen. Toch moet het kabinet volgens de Afdeling actief blijven volgen of het nieuwe stelsel in Nederland goed functioneert. Dat geldt vooral voor de risicogebaseerde aanpak, het voorkomen van discriminatie en uitsluiting en de bescherming van persoonsgegevens. Dat blijkt uit een op 17 augustus gepubliceerd advies van de Raad van State.
Risicogebaseerde aanpak
De Raad van State wijst erop dat ook de huidige antiwitwasregels al uitgaan van een risicogebaseerde aanpak. Die komt in de praktijk echter nog onvoldoende van de grond. Volgens de Afdeling is niet aannemelijk dat nieuwe Europese regelgeving daar automatisch verandering in brengt. Het kabinet moet daarom beter uiteenzetten welke randvoorwaarden nodig zijn om de aanpak daadwerkelijk te laten werken.
De Raad vraagt het kabinet daarbij ook aandacht te besteden aan de verhouding tussen de risicogebaseerde aanpak en de beschikbare sanctiemogelijkheden. Daarnaast moet bij de uitvoering expliciet worden gemonitord of discriminatie en uitsluiting ontstaan.
De Raad noemt daarbij onder meer notarissen als beroepsgroep waarvoor het toezicht zo moet worden ingericht dat discriminatie wordt voorkomen. Ook advocaten vallen bij bepaalde dienstverlening onder de antiwitwasregels.
De NOvA waarschuwde eerder dat het Europese AML-pakket ingrijpende gevolgen heeft voor advocaten die meldingsplichtige diensten verrichten. De KNB wees eveneens op wijzigingen voor notarissen, onder meer bij cliëntenonderzoek en meldingsverplichtingen.
Zorgen over persoonsgegevens
Ook de omvangrijke verwerking en uitwisseling van vertrouwelijke zakelijke gegevens en persoonsgegevens vraagt volgens de Raad om extra aandacht. Het wetsvoorstel biedt volgens de Afdeling nog geen toereikende expliciete wettelijke grondslag voor de verwerking van bijzondere en strafrechtelijke persoonsgegevens. Op dat punt moet het voorstel worden aangepast.
Het Europese AML-pakket treedt voor een belangrijk deel op 10 juli 2027 in werking. Volgens de NOvA moeten advocaten die onder de antiwitwasregels vallen hun werkwijze rond cliëntenonderzoek daarop aanpassen. De KNB wijst erop dat ook voor notarissen nieuwe rechtstreeks werkende regels gaan gelden rond onder meer bedrijfsvoering, cliëntenonderzoek en meldplicht.
De Raad van State adviseert het kabinet het wetsvoorstel aan te passen voordat het bij de Tweede Kamer wordt ingediend.
