De NVSA en NVJSA blijven kritisch over de uitvoering van het visueel toezicht op gesprekken tussen advocaten en gedetineerden in de EBI en AIT. Vooral de beperkingen rond het gezamenlijk bekijken van dossierstukken staan volgens de verenigingen effectieve rechtsbijstand in de weg.
De Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten (NVSA) en de Nederlandse Vereniging van Jonge Strafrechtadvocaten (NVJSA) hebben opnieuw hun zorgen over het visueel toezicht in de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) en Afdelingen Intensief Toezicht (AIT) bij de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) kenbaar gemaakt.
Sinds 1 november 2025 wordt visueel toezicht toegepast op fysieke gesprekken tussen EBI- en AIT-gedetineerden en hun advocaat. De maatregel is onderdeel van aangescherpte regels om voortgezet crimineel handelen vanuit detentie tegen te gaan. Volgens DJI vindt uitsluitend visueel toezicht via een camera plaats. Die moet zo zijn ingesteld dat niet kan worden meegelezen met dossiers of aantekeningen.
De verenigingen zijn positief over het overleg met DJI en de toezegging de strafrechtadvocatuur voortaan eerder en rechtstreeks te informeren. Onder hun leden bestaat echter nog onvrede over de praktische uitvoering.
Zorgen over vertrouwelijkheid
NVSA en NVJSA vinden dat de vertrouwelijkheid van advocaat-cliëntgesprekken daadwerkelijk moet worden gewaarborgd. Ook de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) heeft zorgen geuit over mogelijke inbreuken op die vertrouwelijkheid. Een onafhankelijke audit moet volgens de NOvA duidelijkheid bieden over de uitvoering van het toezicht.
De verenigingen vragen daarnaast hoe de vertrouwelijkheid van papieren en digitale aantekeningen wordt beschermd bij controles op contrabande en welke instructies toezichthoudende medewerkers krijgen.
Gezamenlijk dossier bekijken
Het belangrijkste geschilpunt betreft het tonen van dossierstukken. Volgens NVSA en NVJSA behoort het gezamenlijk bekijken van documenten tot de kern van de rechtsbijstand. Vooral in omvangrijke strafzaken moeten advocaten bijvoorbeeld processtukken, foto’s, financiële gegevens en ander bewijsmateriaal met cliënten kunnen doornemen.
Dat geldt volgens hen in het bijzonder voor omvangrijke digitale dossiers. Beperkingen op het draaien van een laptopscherm of tonen van digitale documenten kunnen advocaten belemmeren hun cliënt adequaat door het dossier te leiden.
De verenigingen erkennen dat voor hoogrisicogedetineerden vergaande veiligheidsmaatregelen noodzakelijk kunnen zijn, maar vinden dat beperkingen noodzakelijk, proportioneel en zo beperkt mogelijk moeten blijven. Zij vragen DJI en het ministerie daarom opnieuw te onderzoeken hoe advocaten en cliënten papieren en digitale dossierstukken veilig gezamenlijk kunnen bekijken. Het kunnen tonen van documenten noemen zij de absolute ondergrens.
