Tijdwinst is precies wat AI een advocatenkantoor kan opleveren. Maar hoe gaat een advocatenkantoor hiermee om? Dat wordt enerzijds bepaald door de controleerbaarheid van elke bevinding, anders leest u het dossier alsnog zelf, en anderzijds door de manier waarop met deze tijdwinst wordt omgegaan. Een enquête onder senior beslissingsnemers gaf ons hierin een duidelijk inzicht.
De tijdwinst
Het doel van de enquête was om te weten te komen waar senior beslissingsnemers in hun organisatie de grootste verbetering door AI zagen.
De grootste tijdwinst zit in risicovol dossierwerk. Ruim 20 organisaties zijn benaderd tussen 5 juni en 10 juli 2026 en er vonden 18 gesprekken plaats met 15 deelnemers die concrete, door henzelf gerangschikte procesinput leverden. Uit 7 sectoren: advocatuur (8 deelnemers), notariaat, banken, verzekeraars, vermogensbeheer, accountancy en advies, en corporate. We vroegen hen naar verbeteringspotentieel in processen door AIen om die naar grootte te rangschikken in hun organisatie:
Hun rangschikking in volgorde van afnemende belangrijkheid:
- Due diligence en overnameprocessen: targets, datarooms, M&A-dossiers. Verreweg het meest genoemd.
- KYC, WWFT, UBO en pack check: volledige dossieropbouw van klanten en partners.
- Contractanalyse, vergelijking en versiebeheer.
- Grote, complexe documentensets, zoals strafdossiers van honderden pagina’s.
- Jurisprudentie- en feitenonderzoek.
- Krediet-, hypotheek-, offerte- en taxatietrajecten.
- Proactieve dossierintelligentie: deadlines en wetswijzigingen signaleren.
Deze processen verschillen in inhoud, maar delen één aspect: uit omvangrijke en ongelijksoortige dossiers bevindingen halen waarop iemand verantwoord kan handelen. Hier komt de aap uit de mouw:deelnemers vroegen niet om méér antwoorden, zij vroegen om controleerbare antwoorden.
Businesscase 1: Begin bij niet declarabele dossierprocessen
Onze aanbeveling is expliciet: begin bij cliëntacceptatie, WWFT, UBO, enz. (punt 2) en proactieve dossier intelligentie, enz. (punt 7). Bij niet declarabele dossierprocessen belandt de winst uit AI onomstreden bij het kantoor.
Businesscase 2: Concurrerender worden voor declarabele dossierprocessen
Veel tijdwinst kan gerealiseerd worden door AI in de bovenstaande punten 1 en 3 t/m 6. Het komt niet direct uit de enquête naar voren, maar onze interpretatie is dat je als kantoor kunt kiezen tussen concurrerender offreren/factureren aan klanten of vasthouden aan het urenmodel. In het eerste geval verbeter je je concurrentiepositie. Als je vasthoudt aan het urenmodel, zullen efficiënter werkende en daardoor lager geprijsde (concurrenten?) een beter aanbod kunnen doen.
Businesscase 3: Interne processen, naar aanleiding van AI, optimaliseren
Deelnemers aan de enquête benadrukten dat een goed hulpmiddel in een ongewijzigd proces minder oplevert. Belangrijk is om interne processen met de nieuwe mogelijkheden door AI te optimaliseren, zelf of met specialistische hulp van buiten.
Eis herleidbaarheid, op een eigen dossier
Terug naar de tijdwinst. Bijna elke deelnemer zei het, ze worden dagelijks benaderd door AI-aanbieders en zien door de bomen het bos niet meer. Er is één toets die je zelf met de aangeboden mogelijkheden voor AI-tools kunt doen:
Gebruik een echt eigen dossier, geen demonstratie set. Stel de vragen die u normaal aan dat dossier stelt. Controleer daarna of u elke bevinding binnen enkele seconden terugvindt op de pagina waar deze vandaan komt. Een verwijzing naar alleen een documentnaam is niet genoeg als u daarna nog tientallen pagina’s zelf moet doorzoeken, want precies daar lekt de tijdwinst weg. Beoordeel ook of de aangehaalde passage de conclusie werkelijk draagt. Herleidbaarheid maakt een antwoord toetsbaar, maar het is geen bewijsdat het antwoord juist is. De professional moet kunnen controleren zonder het onderzoek over te doen.
Meet dus niet hoe snel het eerste resultaat verschijnt, maar hoeveel werk er daarna overblijft. Dat verschil is de tijdwinst. Hierna kunnen beslissingen genomen worden over de AI tool(s).
Conclusie
In de advocatuur kan een drietal businesscases worden gerealiseerd door AI. Er zijn echter een aantal punten van aandacht en er zijn keuzes te maken.
Fred Schröder is associate bij www.thedutchselection.com en doet onderzoek naar AI in grote, risicovolle documentstromen en voerde deze bevraging uit.
