• Skip to primary navigation
  • Skip to main content
  • Skip to primary sidebar
  • Skip to footer
  • Nieuwsbrief
  • Magazine
  • Webshop
  • Contact en colofon

Advocatie

Dé nieuwssite voor advocaten, notarissen en juristen

  • Actueel
    • Nieuws
    • Business
    • Tuchtrecht
    • Nieuwe uitdaging
    • Deals
    • Human Interest
    • Opinie en blogs
    • Buitenland
  • AI, tech & legal
  • Podcasts
  • De Stand
    • Advocatuur Top 50
    • Notariaat Top 30
    • Archief De Stand
  • Uitgelicht
  • Vacatures
  • Opleidingen
  • Partners
    • PKIsigning
    • Howden
    • OSR
    • PO-Online
    • LEGALFLY

RIO-selectie ingrijpend gewijzigd

18 november 2026 door Nicoline Hermans

De Rechtspraak werkt sinds kort samen met een nieuwe assessmentpartner. Dat leidt tot ingrijpende wijzigingen in de RIO-selectie, ziet assessmentpsycholoog Nicoline Hermans. Wordt het selectieproces, dat als lang en intensief ervaren wordt, daar ook beter van?

Eind 2025 moest de Rechtspraak de uitvoering van tests en assessments voor de RIO-selectie opnieuw aanbesteden. Daaruit kwam niet het zittende assessmentbureau LTP als winnaar naar voren, maar de inschrijfcombinatie Berenschot/Leeuwendaal. Een opmerkelijke verandering, nadat LTP jarenlang tekende voor de tests en assessments.

De overgang naar deze nieuwe partner was een goede gelegenheid om de opzet en inhoud van het proces te herzien. Daar was alle aanleiding toe, want de meest recente evaluatie van het selectieproces uit 2025 was zeer kritisch. Veel onderdelen werden als zinloos bestempeld: de voorspellende waarde ervan was klein.

Voorspellende waarde is de mate waarin de score op een selectie-onderdeel (zoals een gesprek of een test) prestaties kan voorspellen, in dit geval prestaties tijdens de RIO-opleiding. De score op veel van de onderdelen bleek dus nauwelijks iets te zeggen over hoe goed mensen het uiteindelijk deden in de opleiding. De kritiek betrof zowel onderdelen die door de rechtspraak zelf worden uitgevoerd, als de onderdelen waarvoor het assessmentbureau verantwoordelijk was.

Sinds Berenschot/Leeuwendaal in augustus 2026 het stokje heeft overgenomen van LTP is een aantal belangrijke wijzigingen doorgevoerd, die grotendeels herleidbaar zijn tot de evaluatie uit 2025.

Analytische test: flexibeler, maar met checktest

Analytische test op de schop Onveranderd: er is nog steeds een preselectie in de vorm van de ‘analytische test’. Alleen mensen die deze capaciteitentest met voldoende resultaat hebben afgerond, mogen solliciteren op een RIO-vacature. Ook bestaat de test nog steeds uit vier onderdelen, maar deze zijn anders dan voorheen.

Meest opvallend is dat de Watson-Glaser test, die kritisch redeneren meet, niet meer gebruikt wordt. De evaluatie uit 2025 vond een geringe toegevoegde waarde van deze test, maar het was ook de test die kandidaten het meest relevant vonden voor het rechterswerk. De test bestaat nu uit de onderdelen analogieën, diagrammen, cijferreeksen en figuurreeksen.

Het proces rondom de analytische test is ook gewijzigd, waarmee de Rechtspraak de drempel om de test te maken nog verder verlaagt. Na aanmelding hebben kandidaten zes weken de tijd om de test te maken, wanneer het hen maar uitkomt. Dat kan ook ’s avonds of in het weekend en de test is daarmee makkelijker in te passen in een drukke agenda dan voorheen. Ander voordeel: het maken van de test kan buiten het zicht blijven van de huidige werkgever.

Deze grotere flexibiliteit heeft ook een keerzijde: kandidaten hebben meer gelegenheid om ‘vals te spelen’ op de test (hoewel men mag hopen dat aspirant-rechters zich daartoe niet verlagen). Om een oneerlijke verkregen score uit te sluiten maken kandidaten later in de procedure een ‘checktest’.

Kandidaten die op de analytische test de vereiste normscore behalen, mogen vanaf dat moment twee jaar solliciteren op RIO-vacatures. Mensen die de normscore niet behalen, mogen na een jaar een tweede poging doen. Dit is ook een versoepeling ten opzichte van eerder: toen gold meteen een wachttijd van drie jaar.

Briefselectie: referenties geschrapt, verschillen blijven

Briefselectie en lokale gesprekken Kandidaten die solliciteren op een RIO-vacature, vullen een online sollicitatieformulier in en moeten een aantal documenten uploaden, waaronder cv, motivatiebrief en ID bewijs. Nieuw is dat niet langer gevraagd wordt om referenties. Dat is een verstandige keuze, want de voorspellende waarde van referenties is klein en bovendien werden ze niet gestructureerd beoordeeld, aldus de evaluatie uit 2025. Het weglaten van de referenties scheelt de sollicitant, maar zeker ook de referenten veel tijd.

De briefselectie en de lokale selectiegesprekken worden door de gerechten zelf uitgevoerd. Al tijdens een eerdere evaluatie werden er grote verschillen geconstateerd in de uitvoering hiervan. Ook in 2025 constateren de onderzoekers dat standaardisatie in de briefselectie en de lokale gesprekken ontbreekt en het niet altijd voor iedereen duidelijk is wat er wordt gemeten. Sollicitanten koppelen heel verschillende ervaringen terug, van een prettig kennismakingsgesprek tot een zeer kritisch interview aan de hand van een vooraf opgestelde vragenlijst.

Assessmentcenter: minder voorbereiding, langere dag

Assessmentcenter uitgebreid Ook het volgende onderdeel in het proces is met de start van Berenschot/Leeuwendaal op de schop gegaan. Te beginnen met de naam: niet langer heet het ‘assessment’, maar ‘assessmentcenter’. Dat is een goede ontwikkeling, want met ‘assessment’ kan ook enkel een capaciteitentest bedoeld worden en dat leidde regelmatig tot spraakverwarring.

Inhoudelijk zijn er ook wijzigingen. De uitgebreide voorbereiding vooraf, die bestond uit maar liefst acht (!) vragenlijsten en een game, is sterk ingekort. Dat is in lijn met de evaluatie uit 2025, die gehakt maakte van de voorspellende waarde van deze onderdelen. Ter voorbereiding op het assessmentcenter vullen kandidaten nu nog maar één persoonlijkheidsvragenlijst en een zelfreflectiedocument in.

De assessmentdag zelf is juist langer geworden. Naast interview en rollenspel zijn er drie onderdelen bij gekomen. Ten eerste een analyseopdracht. Mogelijk is het doel hiervan om het analytisch vermogen van kandidaten nog extra te onderzoeken, als aanvulling op de analytische test. Acht jaar geleden werd een gebrek aan analytisch vermogen nog genoemd als meest voorkomende oorzaak van vroegtijdige uitval tijdens de RIO-opleiding. Maar uit de evaluatie van de RIO-opleiding uit 2025 komt dit niet meer naar voren. Dat roept de vraag op waarom er extra wordt ingezoomd op analytisch vermogen.

Het tweede nieuwe onderdeel is een checktest van de analytische test. Hiermee wordt gecontroleerd of een kandidaat op deze verkorte test min of meer hetzelfde resultaat behalen als op de eerder (thuis) gemaakte volledige test. Is er een groot verschil, dan betekent dit meestal dat de thuistest ongeldig wordt verklaard. De kandidaat maakt dan ter plekke de volledige test opnieuw.

Tenslotte is er een derde onderdeel toegevoegd aan het assessmentcenter: een nagesprek met de psycholoog. Onduidelijk is wat er in dit gesprek besproken wordt, maar vaak gaat het dan om een terugblik en reflectie op de assessmentdag en de uitgevoerde opdrachten.

Eindgesprek verbeterd, standaardisatie blijft pijnpunt

De eindgesprekken met de landelijke commissie De landelijke eindgesprekken komen uit de evaluatie naar voren als meest voorspellend voor prestaties in de RIO-opleiding. Tegelijkertijd blijkt deze voorspellende waarde niet heel groot, en volgen er belangrijke aanwijzingen om deze effectiever te maken. Eén van deze aanwijzingen is in elk geval opgevolgd: de leden van de Landelijke Selectiecommissie Rechters (LSR) beschikken vooraf alleen over het cv van de sollicitant. Tot voor kort kregen zij vooraf ook het assessmentrapport van de sollicitant te zien, wat hun oordeel en vraagstelling mogelijk beïnvloedde.

Hoe nu verder? Het is goed te zien dat de Rechtspraak de kritiek uit het evaluatierapport ter harte neemt en zaken heeft aangepast. Maar in de evaluatie komt op meerdere plaatsen naar voren dat de Rechtspraak geen trek lijkt te hebben in vergaande standaardisatie van onderdelen die zij zelf uitvoert. Zij wil ruimte houden voor ‘maatwerk, creativiteit en vrijheid’ in de selectie. De onderzoekers raden juist met klem aan deze standaardisatie wél in te voeren, met name bij de lokale gesprekken. Maar ook het toepassen van scores en beslisregels zou over de hele linie veel consequenter kunnen en moeten.

De Rechtspraak lijkt van ervan overtuigd dat het ‘dichtregelen’ van gesprekken door standaardisatie en beslisregels leidt tot slechtere selectie. Het omgekeerde is waar, zo

blijkt telkens weer uit wetenschappelijk onderzoek. Het is prijzenswaardig dat de Rechtspraak het selectieproces periodiek én publiekelijk laat evalueren. Hopelijk blijkt bij de volgende evaluatieronde dat ze de aanbevelingen op dit punt toch ook hebben overgenomen.

Nicoline Hermans is assessmentpsycholoog en eigenaar van Assessmentcoaching Nederland, dat mensen helpt zich optimaal voor te bereiden op hun assessment, waaronder veel sollicitanten voor de Rechtspraak. Zij is de auteur van het boek Succes met je assessment (2024).

RIO-selectie ingrijpend gewijzigd

Lees Meer

AP: Belastingdienst schendt nog op grote schaal privacyregels

Lees Meer

Advocaat Bob Heeren neemt na veertig jaar afscheid met theatershow

Lees Meer

Kabinet onderzoekt misbruik tuchtrecht tegen familierechtadvocaten

Lees Meer

Advocaten Taghi willen dat hof spreekkamers EBI in Vught bekijkt

Lees Meer

Menno de Neef over zijn eerste pleidooi: “Het lag er duimendik bovenop dat dat niet de echte reden voor ontslag was”

Lees Meer

NOvA verheugd over investering van 22 miljoen in sociale advocatuur

Lees Meer

WODC: kwaliteit van mediation in Nederland onvoldoende in beeld

Lees Meer

Filed Under: Nieuws

Vorige artikel
AP: Belastingdienst schendt nog op grote schaal privacyregels

Primary Sidebar

Topvacatures

Vacature: advocaat (3–7 jaar ervaring) Amsterdam

Meer vacatures

AI‑Compliance in de juridische praktijk

OverFusies

Best gelezen

  • Menno de Neef over zijn eerste pleidooi: “Het lag er duimendik bovenop dat dat niet de echte reden voor ontslag was”
  • NOvA lanceert campagne en vernieuwt aanbevelingen voor AI-gebruik
  • NOvA verheugd over investering van 22 miljoen in sociale advocatuur
  • Kabinet onderzoekt misbruik tuchtrecht tegen familierechtadvocaten
  • Advocaten Taghi willen dat hof spreekkamers EBI in Vught bekijkt

Archieven

Categorieën

Meta

  • Login
  • Vermeldingen feed
  • Reacties feed
  • WordPress.org

Footer

  • Nieuws
  • Business
  • Human Interest
  • Innovatie & Tech
  • Opinie en blogs
  • Tuchtrecht
  • Gouden Zandlopers
  • Top 50 Advocatuur
  • Top 30 Notariaat
  • Advocatie Magazine
  • Vacatures
  • Partners
  • Facebook
  • LinkedIn
  • Instagram
  • Youtube
  • Nieuwsbrief
  • Contact en colofon
  • Meld nieuws
  • Adverteren
  • Vacature indienen

Advocatie is een uitgave van
Lefebvre Sdu
Maanweg 174
2516 AB Den Haag

Powered by Lefebvre Sdu

  • Disclaimer
  • Privacy Statement & Cookieverklaring
lefebvre SDU

Het laatste nieuws van Advocatie
twee keer per week in je mail
?

Meld je aan voor onze nieuwsbrief:

Aanmelden

 

×