Het regeringsbesluit om ambtsberichten voortaan geheim te houden, heeft een gevoelige dreun gekregen. De rechtbank Den Haag oordeelt dat de afwijzing van een asielaanvraag van een man uit Jemen onvoldoende zorgvuldig tot stand is gekomen omdat het besluit was gebaseerd op stukken die geheim worden gehouden.
Afbeelding gemaakt met AI
De rechtbank zegt het besluit van de minister en het asielbeleid niet te kunnen controleren, omdat de onderliggende stukken – zoals ambtsberichten – niet openbaar zijn gemaakt of in deze procedure zijn ingebracht. In een ambtsbericht geeft het ministerie van Buitenlandse Zaken een objectieve beschrijving van de actuele situatie in een bepaald land, voor zover die van belang is voor de beoordeling van asielverzoeken.
Democratische rechtsstaat
De rechtbank merkt op dat ambtsberichten een essentiële informatiebron voor het asielbeleid van de minister zijn. Zij dienen als basis voor de motivering van besluiten in asielzaken. Dat de minister deze stukken geheim houdt, belemmert niet alleen de rechter in het uitvoeren van zijn taak, maar verhindert ook dat de asielzoeker zijn verdediging op een effectieve manier kan voeren. Dat is in strijd met fundamentele beginselen van de democratische rechtsstaat, zoals rechterlijke controle en het grondrecht van een vreemdeling op een eerlijk proces. Deze handelwijze van de minister is niet toegestaan binnen een democratische rechtsstaat.
De minister heeft volgens de rechtbank geen enkele toelichting en onderbouwing gegeven waarom deze stukken geheim moeten blijven. Dit is in strijd met nationale en internationale wet- en regelgeving, zo oordeelt de rechtbank. De minister moet daarom bij een nieuw besluit de onderliggende stukken verstrekken aan de asielzoeker, zijn gemachtigde en de rechtbank. (ECLI:NL:RBDHA:2025:10083)
Bezwaren NOvA
Eerder had ook de Nederlandse orde van advocaten al aan de bel getrokken over het besluit om ambtsberichten voortaan geheim te houden. Volgens de NOvA is dit in strijd met met EU-wetgeving en met Nederlandse wet- en regelgeving. Voor asielrechtadvocaten en hun cliënten zijn de ambtsberichten van levensbelang. Zij vormen een centrale bron waarop het asielbeleid is gebaseerd en zijn de basis voor de motivering van besluiten op individuele asielverzoeken.
Lees ook: NOvA: Geheimhouden ambtsberichten is in strijd met recht op eerlijk proces
Het steekt de NOvA dat de regering bij het nemen van dit besluit heeft verzuimd deskundigen of mensen uit het werkveld te consulteren. Ook bij de totstandkoming van recente asielwetgeving liet het kabinet dit na.
Lees ook:
