Advertorial van: PKISigning
De juridische sector digitaliseert snel. Contracten, processtukken en cliëntcommunicatie vinden steeds vaker volledig digitaal plaats. Daarmee komt één vraag steeds vaker centraal te staan: wanneer is een digitale handtekening juridisch net zo sterk als een natte handtekening? Binnen de EU is het antwoord helder. De gekwalificeerde elektronische handtekening (QES) is het enige niveau dat zondermeer gelijkgesteld wordt met een handgeschreven handtekening.
Waar dit voorheen een complex technisch middel was, is het inmiddels zo gebruiksvriendelijk geworden dat ondertekenen met een QES in veel gevallen net zo makkelijk is als het zetten van een eenvoudige digitale handtekening. Dat maakt de QES niet langer een niche-instrument voor overheid en financiële instellingen, maar ook een praktisch middel voor de advocatuur en het notariaat.
Wat de QES juridisch onderscheidt
De QES is in eIDAS Verordening 910/2014 gedefinieerd als een elektronische handtekening die is gebaseerd op een gekwalificeerd certificaat, gemaakt met een QSCD, uitgegeven door een erkende en onder toezicht staande vertrouwensdienstverlener. Cruciaal daarbij is dat de identiteit van de ondertekenaar vooraf op een hoog betrouwbaarheidsniveau is vastgesteld.
Deze combinatie van identiteitszekerheid en documentintegriteit vormt de kern van de juridische kracht van de QES. eIDAS bepaalt uitdrukkelijk dat een gekwalificeerde elektronische handtekening dezelfde rechtsgevolgen heeft als een handgeschreven handtekening. In bewijsrechtelijke zin betekent dit dat de QES een sterke vorm van authenticiteit en toerekenbaarheid biedt: wie een QES betwist, moet aanzienlijk meer aanvoeren dan bij een eenvoudige of geavanceerde handtekening.
Omgang met elektronische handtekeningen in rechtspraak
Rechtspraak over elektronische handtekeningen is nog beperkt, maar laat een duidelijke lijn zien. Rechters toetsen of een elektronische handtekening voldoende betrouwbaar is voor het doel waarvoor zij is gebruikt. Bij eenvoudige en geavanceerde handtekeningen kán dat leiden tot discussie over de identiteit van de ondertekenaar of de integriteit van het document. Wanneer partijen echter gebruikmaken van een QES, wordt dit voorkomen.
Het is dan zeker dat de handtekening daadwerkelijk door de betreffende persoon is gezet en dat het document sinds ondertekening niet is aangepast. Het bewijsvermoeden dat eIDAS aan de QES koppelt, werkt hier in de praktijk door: het biedt rust en zekerheid in transacties waarin authenticiteit geen onderwerp van discussie hoort te zijn.
Merk wel op dat er in specifieke situaties nog bepaalde aanvullende vormvereisten of andere wettelijke eisen kunnen zijn (per land) rondom de ondertekening, die ook bij het gebruik van QES overeind blijven.
Waarom de QES nu de nieuwe standaard wordt
De populariteit van de QES neemt snel toe. Dat komt deels door regelgeving. De recente eIDAS-herziening introduceert de Europese Digitale Identiteitswallet (EUDI-wallet), waarmee iedere Europese burger in de toekomst in staat zal zijn om standaard en zelfs kosteloos (voor niet-professioneel gebruik) een gekwalificeerde handtekening te zetten. Daarmee wordt een instrument dat tot voor kort vooral in gereguleerde sectoren werd gebruikt, straks beschikbaar voor miljoenen Europeanen.
Daarnaast is de techniek de afgelopen jaren drastisch vereenvoudigd. Waar vroeger smartcards en kaartlezers nodig waren, volstaat nu een smartphone. Identificatie op afstand, cloudcertificaten en mobiele apps maken het ondertekenen enorm eenvoudig. Juist in de financieel zakelijke dienstverlening – waar de betrouwbaarheid van cliëntidentificatie, wilsuiting en documentintegriteit zwaar weegt – leidt dat ertoe dat de QES steeds vaker wordt ingezet voor overeenkomsten en contracten.
Een praktisch, juridisch robuust instrument
De gekwalificeerde handtekening is juridisch het meest zekere ondertekenmiddel in de Europese Unie. Anders dan andere digitale handtekeningen biedt de QES vooraf meer duidelijkheid: niet alleen over de identiteit van de ondertekenaar, maar ook over de juridische houdbaarheid in een eventuele procedure.
Met de technische vereenvoudiging en de komst van de EUDI-wallet ontwikkelt de QES zich bovendien razendsnel tot een toegankelijke standaard. Voor advocaten en notarissen betekent dit dat digitaal ondertekenen niet alleen sneller en efficiënter wordt, maar vooral ook betrouwbaarder. In een digitale rechtspraktijk waar digital trust steeds belangrijker is, is dat geen luxe, maar een noodzaak.
—
Direct aan de slag met de gekwalificeerde handtekening voor advocaten en notarissen
