Het OM heeft in de strafzaak over de mondkapjesdeal een uitzonderlijk wrakingsverzoek ingediend tegen de drie rechters van de rechtbank Rotterdam die de zaak van Sywert van Lienden en zijn voormalige compagnons behandelen. Wraking door het OM is zeer zeldzaam; doorgaans zijn het verdachten die de onpartijdigheid van de rechtbank ter discussie stellen.
Aanleiding: spanning over verschoningsrecht
De zaak draait om mogelijke oplichting, verduistering, valsheid in geschrifte en witwassen rond de lucratieve mondkapjesdeal, waarmee via Relief Goods Alliance miljoenen werden verdiend. In de strafprocedure is een principieel debat ontstaan over het verschoningsrecht, omdat de FIOD bij doorzoeking van Van Liendens computers ook vertrouwelijke e-mailwisselingen met zijn advocaten tegenkwam. De verdediging stelt dat daarmee het verschoningsrecht is geschonden en heeft daarover meerdere klaagschriften ingediend.
Tijdens recente regiezittingen vroeg de rechtbank herhaaldelijk en indringend naar de werkwijze van de FIOD. De rechters verlangden volledige openheid over zoektermen, interne journaals en de inrichting van het digitale onderzoek en kondigden aan, als de schriftelijke informatie onvoldoende zou zijn, leidinggevenden van het opsporingsteam als getuigen te willen horen. Volgens berichtgeving, in onder andere Trouw, heeft dit zichtbaar tot frictie geleid tussen de voorzitter van de strafkamer en de officier van justitie.
Gevolgen voor de strafzaak
Het Functioneel Parket heeft bevestigd dat een wrakingsverzoek is ingediend, maar geeft nog geen inhoudelijke toelichting op de precieze gronden. De zaak ligt nu bij de wrakingskamer, die moet beoordelen of er een objectief gerechtvaardigde schijn van partijdigheid is ontstaan. Totdat daarover is beslist, is onduidelijk of de huidige rechters de strafzaak kunnen voortzetten en wanneer het proces weer inhoudelijk verdergaat.
De strafzaak zelf bevindt zich nog in de onderzoeksfase: komend jaar worden de verdachten achter gesloten deuren als getuigen gehoord bij de onderzoeksrechter, gevolgd door een nieuwe regiezitting in september waarin de verdediging aanvullende onderzoekswensen kan indienen. Parallel hieraan loopt in hoger beroep de civiele procedure, waarin de rechtbank Amsterdam Van Lienden en zijn zakenpartners eerder heeft veroordeeld tot terugbetaling van 20,7 miljoen euro aan de Stichting Hulptroepen Alliantie
