Het kabinet ziet geen aanleiding om de legitieme portie af te schaffen. Volgens het WODC-onderzoek bestaat daarvoor onvoldoende maatschappelijk draagvlak en zijn er momenteel geen grote praktische problemen met de bestaande regeling.
De legitieme portie blijft voorlopig onderdeel van het Nederlandse erfrecht. In een reactie op het WODC-onderzoek Draagvlak voor de legitieme portie schrijft staatssecretaris Claudia van Bruggen dat het kabinet geen aanleiding ziet om de regeling af te schaffen. Ook voorgestelde wijzigingen worden vooralsnog niet verder uitgewerkt in wetgeving.
De legitieme portie geeft een onterfd kind recht op een geldvordering op de nalatenschap van een ouder. De discussie over het voortbestaan van deze regeling speelde de afgelopen jaren regelmatig binnen de erfrechtpraktijk. Het WODC liet daarom onderzoeken hoe de Nederlandse bevolking tegen de legitieme portie aankijkt en welke gevolgen behoud of afschaffing zou hebben.
Voor het onderzoek werd gebruikgemaakt van een enquête onder een representatieve groep Nederlanders, rechtsvergelijkend onderzoek, sociologische analyses en interviews met juridische professionals, burgers en andere betrokkenen.
Afschaffing mist maatschappelijk draagvlak
Uit het onderzoek blijkt dat 40 procent van de Nederlanders in alle gevallen voorstander is van de legitieme portie. Nog eens 40 procent is afhankelijk van de omstandigheden voor of tegen de regeling. Negentien procent is altijd tegen het bestaan van de legitieme portie. De onderzoekers concluderen dat afschaffing door een ruime meerderheid van de bevolking niet wordt gesteund.
Volgens de staatssecretaris ontbreekt daarmee het noodzakelijke brede maatschappelijke draagvlak voor afschaffing. Het onderzoek laat zien dat veel Nederlanders waarde hechten aan de afstammingsband tussen ouder en kind en die band voldoende grondslag vinden voor het bestaan van de legitieme portie. Het kabinet sluit zich daarbij aan. Daarbij wijst de staatssecretaris erop dat uit het onderzoek niet blijkt dat gevoelens van verbondenheid binnen families zijn afgenomen. Familienetwerken zijn volgens de onderzoekers wel complexer geworden, maar niet losser. Het beeld dat de legitieme portie niet meer van deze tijd zou zijn, wordt door de onderzoeksresultaten volgens het kabinet niet ondersteund.
Geen ruimte voor wetswijzigingen
De onderzoekers doen verschillende suggesties om de regeling te verbeteren, zoals het mogelijk maken van een erfovereenkomst, de mogelijkheid om een testament te vernietigen wegens misbruik van omstandigheden, een verplichte considerans bij onterving van kinderen en verduidelijking van de regels rond informatie- en inzagerechten.
Het kabinet vindt echter dat deze voorstellen nog onvoldoende zijn onderzocht op draagvlak, juridische haalbaarheid en gevolgen voor het erfrecht. Daarom worden zij niet omgezet in concrete wetsvoorstellen. Voor de notariële praktijk betekent dit dat er voorlopig geen wijzigingen worden voorbereid en dat het bestaande wettelijke kader rond de legitieme portie gehandhaafd blijft.
