De Nederlandse orde van advocaten (NOvA) pleit voor uitstel van het wetsvoorstel dat de kroongetuigenregeling moet verbeteren en uitbreiden. Hoewel het voorstel volgens de orde enkele positieve punten bevat, wijst de NOvA erop dat de veiligheid van kroongetuigen, hun naasten en betrokken advocaten eerst maximaal gewaarborgd moet zijn.
Zolang dit niet het geval is, vindt de NOvA het onverantwoord om de regeling te verruimen en adviseert zij het wetsvoorstel op te schorten.
Het wetsvoorstel brengt twee belangrijke veranderingen met zich mee. Ten eerste wordt de zorgplicht van de Staat jegens kroongetuigen en hun naasten wettelijk vastgelegd. Ten tweede kunnen straks ook verdachten van minder zware misdrijven in aanmerking komen voor een kroongetuigendeal.
Veiligheid eerst
De NOvA benadrukt dat de veiligheid van alle betrokkenen bij een kroongetuigenproces eerst volledig moet zijn gegarandeerd voordat de regeling wordt uitgebreid. De orde adviseert daarom het wetsvoorstel uit te stellen tot het nieuwe stelsel voor persoonsbeveiliging volledig is ingevoerd. Dit stelsel wordt naar verwachting later dit jaar in consultatie gebracht. Eerder waarschuwden de Onderzoeksraad voor Veiligheid en onderzoekers van de Universiteit Leiden ook al voor onomkeerbare stappen zolang de veiligheid niet afdoende is geregeld.
Kritiek- en aandachtspunten
Naast de oproep tot uitstel signaleren de advocaten nog enkele andere zorgen rondom het wetsvoorstel:
- Verlenging proeftijd: De mogelijkheid voor het instellen van (zeer) lange proeftijden wordt als disproportioneel en onvoldoende onderbouwd gezien.
- Onduidelijkheid verklaringsplicht: Het begrip ‘getuigenverklaring’ is volgens de NOvA juridisch te vaag en verdient nadere toelichting.
- Ontnemingsvorderingen: Over afspraken omtrent wederrechtelijk verkregen voordeel ontbreken wettelijke regelingen, wat volgens de NOvA ten koste gaat van de transparantie.
- Toetsing beschermingsmaatregelen: Er ontbreekt onafhankelijke toetsing van gemaakte afspraken met kroongetuigen, wat als onwenselijk wordt beschouwd.
- Rechtsbijstand: Hoewel het recht op bijstand wettelijk geregeld wordt, is het aantal advocaten dat daartoe bereid en in staat is zeer beperkt. Er moet meer aandacht komen voor voldoende vergoeding, de impact op de praktijk en vooral de veiligheid van deze advocaten.
NOvA-bestuurslid Karin de Lange stelt dat uitstel noodzakelijk is omdat de veiligheidswaarborgen nu onvoldoende duidelijk zijn. De NOvA wijst erop dat uitbreiding van de regeling in samenhang met de aankomende stelselwijziging voor persoonsbeveiliging moet worden beoordeeld.
