Een Antwerpse onderzoeksrechter slaat alarm: georganiseerde criminaliteit vormt een groeiende bedreiging voor de rechtsstaat. Criminele netwerken winnen aan macht, terwijl structurele bescherming voor justitie ontbreekt.
Parallelle netwerken en toenemend geweld
In een open brief aan de Commissie Justitie signaleert een Antwerpse onderzoeksrechter dat de aanpak van zware misdaad in België een nieuwe en verontrustende fase is ingegaan. Volgens haar is er geen sprake meer van een klassiek misdaadvraagstuk, maar van “een georganiseerde dreiging die onze instellingen ondermijnt”. Maffieuze structuren hebben zich diep in de samenleving verankerd en functioneren steeds meer als een parallelle macht.
De impact hiervan is zichtbaar in de economie, waar zwart geld binnenstroomt en vastgoedprijzen stijgen door witwaspraktijken. De rechter stelt dat deze parallelle economie nauwelijks wordt aangepakt, mede door een tekort aan gespecialiseerde speurders. Daarnaast nemen corruptie en afpersing toe. Werknemers in de haven, douaniers, politiemensen en functionarissen binnen justitie worden regelmatig omgekocht of bedreigd om criminele handelingen te faciliteren. Geweldsmisdrijven zoals aanslagen, moorden en ontvoeringen zijn eenvoudig te bestellen via sociale media en worden steeds vaker uitgevoerd, soms voor slechts enkele honderden euro’s.
De druk op de rechterlijke macht neemt toe. Meerdere onderzoeksrechters leven onder permanente politiebescherming vanwege concrete bedreigingen. De schrijfster van de brief verbleef maandenlang in een safehouse. In die periode ontbrak volgens haar elke vorm van overheidssteun of compensatie.
Tekort aan structurele ondersteuning
De rechter wijst op een structureel gebrek aan ondersteuning vanuit de overheid. Bedreigde magistraten moeten grotendeels zelf hun veiligheid waarborgen, zonder vast aanspreekpunt of verzekering voor schade. Dit verhoogt het risico dat rechters uit veiligheidsoverwegingen terughoudender worden in hun optreden.
In de brief worden verschillende suggesties gedaan, waaronder het mogelijk maken dat rechters anoniem opereren, het beschermen van persoonsgegevens, en het instellen van een vast aanspreekpunt voor bedreigde magistraten. Ook wordt gepleit voor meer controle op communicatie vanuit gevangenissen, omdat veel criminele activiteiten vanuit detentiecentra worden aangestuurd.
Minister van Justitie Verlinden erkent de zorgen uit de rechtspraak en kondigt maatregelen aan, zoals het beperken van de openbaarheid van persoonsgegevens en het verbeteren van de beveiliging van rechtbanken. Tegelijkertijd blijft de roep om meer structurele middelen uit de sector aanhouden.
