Wat bedoeld is als een snelle afhandeling van lichte strafzaken, zorgt in de praktijk voor grote juridische gevolgen. Groningse advocaten waarschuwen dat verdachten vaak niet beseffen wat een strafbeschikking werkelijk betekent.
Gebrek aan bewustzijn over gevolgen
Groningse advocaten slaan alarm over het toenemend gebruik van strafbeschikkingen door het Openbaar Ministerie (OM), zo vermeldt RTV Noord. Deze sanctie maakt het mogelijk dat het OM een straf oplegt zonder tussenkomst van de rechter, met als doel lichte zaken sneller af te handelen. In de praktijk blijkt echter dat veel verdachten niet begrijpen wat een strafbeschikking inhoudt en welke gevolgen deze heeft.
Strafbeschikkingen worden met name ingezet bij lichte vergrijpen zoals winkeldiefstal, rijden zonder rijbewijs of eenvoudige mishandeling. De straf bestaat meestal uit een boete of taakstraf. Volgens strafrechtadvocaat Hanneke Fauser is een strafbeschikking feitelijk een schuldvaststelling die wordt geregistreerd op het strafblad. Dat kan verstrekkende gevolgen hebben, bijvoorbeeld bij het aanvragen van een Verklaring Omtrent het Gedrag. Mensen kunnen hierdoor worden afgewezen voor een baan in de kinderopvang of beveiliging. Ook wordt het risico groter dat iemand ten onrechte als veroordeelde wordt beschouwd.
‘Niet zomaar akkoord gaan’
Advocaten signaleren dat verdachten vaak te snel instemmen met een strafbeschikking, omdat zij denken dat het gaat om een praktische afhandeling. Strafrechtadvocaat Maartje Schaap benadrukt dat een strafbeschikking dezelfde juridische waarde heeft als een rechterlijke veroordeling. Veel mensen betalen direct om van de zaak af te zijn, zonder te weten dat dit blijvende gevolgen heeft.
Fauser wijst daarnaast op het gebrek aan informatie en ondersteuning. Veel verdachten weten niet dat zij verzet kunnen aantekenen of hoe dat moet. Dat is problematisch, omdat het niet alleen grote criminelen betreft, maar ook mensen die zich in uitzonderlijke omstandigheden hebben verdedigd.
Schaap adviseert verdachten standaard om binnen twee weken verzet aan te tekenen als er twijfel bestaat over de schuldvraag. In veel gevallen laat het OM de zaak dan vallen, omdat het bewijs onvoldoende blijkt of de omstandigheden veranderen.
Het OM benadrukt in reactie dat de strafbeschikking bedoeld is om lichte zaken efficiënt af te handelen, zodat rechters zich op zwaardere misdrijven kunnen richten. Verdachten behouden altijd het recht op juridisch advies, en bij zwaardere straffen is een hoorzitting met advocaat verplicht.
