De pilot kosteloze rechtsbijstand voor ouders in kinderbeschermingszaken heeft zijn vruchten afgeworpen. Dankzij de – gratis – rechtsbijstand kunnen zij beter deelnemen aan de zaak rondom eventuele uithuisplaatsing of gezagdbeëindiging.
Sinds de start van een pilot op 1 januari 2023, waarbij ouders in kinderbeschermingszaken kosteloos een advocaat toegewezen krijgen, kunnen zij effectiever deelnemen aan juridische procedures over uithuisplaatsing en gezagsbeëindiging. Voorheen schakelden ouders vaak geen advocaat in vanwege de hoge kosten of onbekendheid met de mogelijkheden. Dankzij de pilot worden deze belemmeringen weggenomen, wat zorgt voor meer rechtsbescherming en een gelijkwaardige positie ten opzichte van andere procespartijen. Dit blijkt uit de evaluatie van de pilot kosteloze rechtsbijstand door Pro Facto.
Volgens onderzoek levert de aanwezigheid van een advocaat een belangrijke bijdrage aan de ondersteuning van ouders. Met de hulp van een advocaat zijn zij beter voorbereid op de zitting en kunnen zij hun argumenten duidelijker naar voren brengen. Ook helpt de advocaat om meer oplossingsgericht naar de situatie te kijken en biedt hij of zij emotionele steun. Na de zitting zorgt de advocaat voor uitleg over de beslissing, wat de acceptatie daarvan bevordert, en begeleidt hij ouders bij eventuele vervolgstappen.
Verlenging van de regeling gewenst
Ouders en professionals pleiten voor een permanente regeling voor kosteloze rechtsbijstand, die momenteel loopt tot eind 2023. Ze zien ook ruimte voor verbeteringen. Zo is de kosteloze rechtsbijstand nu alleen beschikbaar bij eerste verzoeken voor uithuisplaatsing of gezagsbeëindiging, terwijl ook verlengingen van deze maatregelen een grote impact hebben op ouders en kinderen. Verder is er een wens dat beide ouders, niet alleen de ouder die voor het kind zorgt, in aanmerking komen voor rechtsbijstand, om ongelijkheid te voorkomen.
Daarnaast wordt benadrukt dat de stem van kinderen beter vertegenwoordigd moet worden in kinderbeschermingszaken. Een professionele belangenbehartiger, zoals een bijzondere curator of vertrouwenspersoon, zou hiervoor kunnen worden ingezet.
Kwaliteit van rechtsbijstand
Het onderzoek laat zien dat er geen duidelijke verschillen zijn in de kwaliteit van rechtsbijstand tussen advocaten met verschillende specialisaties, zoals civiel jeugdrecht en personen- en familierecht. Wel zijn er individuele verschillen in de manier waarop advocaten ouders ondersteunen. Om de kwaliteit te waarborgen, adviseren de onderzoekers om eisen te stellen aan de deskundigheid en ervaring van advocaten die kosteloze rechtsbijstand mogen verlenen.
Lees hier het volledige rapport
