De rechtbank Den Haag oordeelt dat het accreditatiesysteem uit de Persrichtlijn van de gerechten in strijd is met het recht. Volgens de voorzieningenrechter beperkt het systeem journalisten ongerechtvaardigd in hun toegang tot rechtbanken en zittingen.
De voorzieningenrechter van de rechtbank Den Haag heeft bepaald dat het accreditatiesysteem uit de Persrichtlijn 2024 van de gerechten onrechtmatig en onverbindend is. De zaak was aangespannen door de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) en de Vereniging van Mediajournalisten Nederland (VMN). Zij stelden dat het systeem een ongerechtvaardigd onderscheid maakt tussen journalisten met en zonder accreditatie.
De Persrichtlijn trad op 1 juni 2024 in werking en bevat regels over de toegang van journalisten tot gerechtsgebouwen en zittingen. Journalisten konden via een accreditatieprocedure een perspas aanvragen waarmee zij eenvoudiger toegang kregen tot rechtbanken. Zonder accreditatie moesten journalisten zich telkens afzonderlijk aanmelden en identificeren.
Ongelijke behandeling van journalisten
Volgens de voorzieningenrechter leidt het systeem tot ongelijke behandeling van journalisten. De rechter benadrukt dat de vrijheid van nieuwsgaring en persvrijheid zwaarwegende grondrechten zijn. Een onderscheid tussen groepen journalisten is alleen toegestaan wanneer daarvoor een objectieve en redelijke rechtvaardiging bestaat.
De rechtbank oordeelt dat die rechtvaardiging ontbreekt. Niet is voldoende onderbouwd waarom alleen geaccrediteerde journalisten structureel gemakkelijker toegang zouden moeten krijgen tot gerechtsgebouwen en zittingen. Daarbij speelt mee dat ook niet-geaccrediteerde journalisten professioneel werkzaam kunnen zijn en verslag doen van rechtszaken.
Daarnaast acht de voorzieningenrechter van belang dat de accreditatieprocedure onvoldoende duidelijk en transparant is. De criteria voor toekenning van accreditatie zijn volgens de rechtbank niet nauwkeurig genoeg omschreven.
Persrichtlijn deels buiten werking
De voorzieningenrechter verklaart het accreditatiesysteem daarom onverbindend. Dat betekent dat dit onderdeel van de Persrichtlijn niet mag worden toegepast. Andere onderdelen van de richtlijn blijven wel gelden.
De rechtbank benadrukt dat gerechten maatregelen mogen nemen om orde en veiligheid in gerechtsgebouwen te waarborgen. Zulke maatregelen moeten echter wel in overeenstemming zijn met fundamentele rechten, waaronder de vrijheid van pers en nieuwsgaring.
Met de uitspraak komt voorlopig een einde aan het onderscheid tussen geaccrediteerde en niet-geaccrediteerde journalisten bij de toegang tot rechtbanken.
