De toeslagaffaire was aanleiding voor familie- en jeugdrechters om goed te reflecteren. Een commissie ging daarom in april 2022 van start. Nu presenteert deze commissie hun onderzoeksrapport ‘Recht doen aan kinderen en ouders’.
De conclusies van dit onderzoek onderschrijven onder andere het belang van goed feitenonderzoek, het betrekken van de kinderen en de procedurele rechtvaardigheid waar het gaat om beslissingen die diep ingrijpen op het familie- en gezinsleven. Ook De Nederlandse vereniging van Familie- en erfrecht Advocaten Scheidingsmediators (vFAS) staat achter deze conclusie.
Nieuwsgierige jeugdrechter
Een ‘nieuwsgierige jeugdrechter’ zou volgens het rapport positief van invloed zijn op hoe de procedure door alle betrokkenen – inclusief ouders – wordt ervaren. In jeugdzaken hebben alle betrokken vaak eigen ervaringen, waardoor de waarheid moeilijk te achterhalen is. Dat betekent dat veelal wordt uitgegaan van de feiten zoals deze op zitting blijken. Voor ouders en kinderen kan dit moeilijk te accepteren zijn; een nieuwsgierige rechter die goede vragen stelt, geeft ouders het gevoel dat ook hun verhaal gehoord wordt.
Het rapport staat tevens stil bij de mogelijkheid om eerder al kosteloze rechtsbijstand in te zetten. Ouders voelen zich echter tijdens de zitting vaak niet gehoord of serieus genomen. Voor hen is het daarom lastig om de beslissing van de jeugdrechters te begrijpen en accepteren. Ouders strijden voor hun gevoel tegen een machtige overheid, een strijd die – gevoelsmatig – niet in balans is. Wanneer ouders bijstand hebben van een advocaat, wordt de behandeling op de zitting als meer gelijkwaardig ervaren.
Kindbetrokkenheid
Tot slot doet de commissie enkele aanbevelingen omtrent kindbetrokkenheid. Zo zouden minderjarigen onder andere actief gewezen moeten worden op de mogelijkheid van het meebrengen van een vertrouwenspersoon naar het kindgesprek, en moet op basis van reeds plaatsgevonden pilots de leeftijd waarop kinderen worden opgeroepen worden vastgesteld.
Alexander Leuftink, voorzitter van de vFAS: “Het aanbieden van kosteloze rechtsbijstand in een vroeg stadium vinden we essentieel. Bij voorkeur voordat er een verzoek tot (verlenging van de) uithuisplaatsing, ondertoezichtstelling of gezagsbeëindiging is ingediend. We lezen dat de bijstand van een advocaat bijdraagt aan een betere rechtsbescherming in algemene zin én concreet zorgt voor beter voorbereide ouders. Doordat zij beter voorbereid zijn op de inhoud en de procedures voelen zij zich gesteund. Dat resulteert in rust en draagt bij aan een beter begrip en acceptatie van de beslissing.”
Lees hier het volledige rapport
