Legal tech-expert Jeroen Zweers snapt waarom de advocatuur zo langzaam verandert, maar begrijpen doet hij het niet. “Advocaten zijn opgeleid tot risicoaversie. Deze cultuur is ingesleten en weerhoudt advocaten van het zetten van gedurfde stappen richting transformatie.”
De advocatuur moet veranderen. Het huidige business model sluit niet aan op de wensen van de klant, is niet efficiënt en in de toekomst niet houdbaar. Tot zover niets nieuws uit mijn mond. De benodigde verandering gaat echter niet vanzelf, dat hebben we de laatste jaren wel ondervonden. De sector zit vast in zijn eigen regelgeving en structuren. De advocaat van de toekomst is gericht op het leveren van maximale waarde aan zijn cliënten, brengt zijn expertise op een klantgerichte, gebruiksvriendelijke en uiterst efficiënte wijze naar zijn cliënten toe, en draagt bovendien zo maximaal mogelijk bij aan probleemoplossing tegen redelijke kosten. De advocaat weet hierbij digitale oplossingen in te zetten.
Het blijkt haast onmogelijk om huidige advocaten, de rotten in het vak, te bewegen tot een dergelijke verandering. Daar zijn meerdere redenen voor. Zo heeft de advocatuur een lange traditie en een conservatieve mindset, wat het moeilijk maakt om verandering te omarmen. Ook zijn advocaten opgeleid tot risicoaversie. De juridische sector legt de nadruk op risicobeheer en advocaten zijn opgeleid om voorzichtig te zijn en alle mogelijke valkuilen te vermijden. Deze cultuur is ingesleten en weerhoudt advocaten van het zetten van gedurfde stappen richting transformatie. Dit wordt versterkt door de sterke regulering van de sector. Er gelden zoveel regels voor professioneel gedrag dat innovatieve ideeën al snel een stille dood sterven.
Partnerschapstructuur
Dan is er nog dat gebrek aan bedrijfsmatige en technologische expertise bij de huidige advocaten: ze missen de nodige vaardigheden of kennis om ondernemerschap te tonen en technologie effectief te benutten. En tot slot zorgt de werkdruk ervoor dat de huidige advocaten helemaal geen tijd ervaren om innovatieve ideeën te verkennen en implementeren. De huidige partnerschapstructuur biedt hierbij misschien nog wel de grootste belemmering: besluitvorming is enorm traag omdat alle partners het eens moeten zijn met een besluit of een investering. Een conservatieveling kan alle ideeën voor innovatie tegenhouden.
Gelukkig zien we in de opleidingen nu steeds meer ruimte ontstaan voor het breder opleiden van juristen en zijn vakken als legal tech en marketing langzaam onderdeel aan het worden van het curriculum. Dit is een ontwikkeling die ik van harte ondersteun. Maar voordat we hiervan de vruchten plukken, zijn we wel een tijd verder. Bovendien is het maar de vraag of de jonge advocaat zijn of haar ondernemend enthousiasme kan vasthouden, zodra hij of zij de conservatieve beroepssector daadwerkelijk betreedt en van alle kanten bedolven wordt door waarschuwingen en beren op de weg.
Hulp nodig
Het is mij inmiddels duidelijk: de advocaat van de toekomst heeft hulp nodig. Hulp van anderen, van andersdenkenden. Samenwerking tussen advocaten en andere professionals moeten we aanmoedigen om de transformatie te bevorderen.
Al eerder gaf ik dat het tijd wordt voor andersoortige functies in een advocatenkantoor: nieuwe functies die de efficiëntie, effectiviteit en klantenservice verbeteren. Naar mijn mening zouden kantoren enorm profiteren van het in dienst nemen van specialisten op het gebied van juridische technologie, die kunnen helpen bij het selecteren, implementeren en beheren van technologische hulpmiddelen.
Ook projectleiders kunnen van toegevoegde waarde zijn bij het optimaliseren van middelen, het stroomlijnen van workflows en het tijdig leveren van diensten. Denk ook aan innovatieadviseurs of marketingspecialisten: experts die begeleiding bieden bij het implementeren van innovatieve werkwijzen, het identificeren van trends en het verbeteren van de dienstverlening om aan de verwachtingen van de klant te voldoen.
Geen behoefte
Nu kan ik mij levendig voorstellen dat er advocatenkantoren zijn die geen enkele behoefte voelen (of de handen op elkaar krijgen) om fors te investeren in het werven van nieuwe professionals die het ene na het andere risico willen binnenbrengen. Voor die kantoren is er een kleiner en veiliger alternatief: installeer een adviesraad. Een raad van professionals met heel andere expertises, die hun strepen in hun vakgebied verdiend hebben. Dit vereist niet alleen minder investering, zij kunnen met meer afstand tot de organisatie ook veel onbevangener, los van de interne politiek, het kantoor objectief en effectief adviseren over de benodigde transformatie. Denk aan professionals in technologie, datagestuurde besluitvorming, projectbeheer, innovatie, business development en marketing. Met zo’n raad van persoonlijke adviseurs kunnen advocatenkantoren zonder al te veel risico te nemen concurrerend blijven, hoogwaardige juridische diensten blijven leveren en beter tegemoetkomen aan de veranderende verwachtingen van klanten.
