Voor zijn column van deze maand grijpt Marijn naar een rechterlijke uitspraak die ver van hem af staat, maar die een signaal afgeeft voor sommige businessmodellen in de juridische markt. Chargerend gesteld: die gaan eraan.
Het is totaal niet mijn terrein, maar toch bleef het me bij.
Twee mensen zijn actief in exact hetzelfde rechtsgebied en bieden eigenlijk dezelfde dienst. De ene is fiscaal advocaat en voert namens een vastgoedbelegger een bezwaarprocedure over een WOZ-waardering. Het gaat om een distributiecentrum en z’n tarief is 350 euro per uur. Vindt niemand raar.
De ander runt een juridisch adviesbureau en doet hetzelfde, maar dan gericht op woningen, volledig geautomatiseerd en op basis van no cure no pay. Die laatste kreeg dit voorjaar van de rechtbank Noord-Holland een kostenvergoeding van 15 euro toegewezen. Zelfde wet, in de basis dezelfde soort zaak, maar de een krijgt 350 euro per uur en de ander 15 euro voor de hele klus.
Mijn neiging was te denken dat het verschil zit in de mate van automatisering, maar dat klopt niet, want ze gebruiken allebei zoveel technologie als ze kunnen. Wat hier volgens mij echt aan de hand is, is iets anders. Het laat zien waar de grondslag van je tarief en je businessmodel ligt.
Is dat gebaseerd op een cliënt die jou zelf kiest, maar ook zelf de rekening betaalt, dan is het fundament de waarde die hij eraan hecht. Rust je model op het idee dat een derde de rekening betaalt, dan gaat het niet meer om de waarde die de cliënt ervaart. Dan gaat het om de werkelijke kostprijs. En de kans is heel groot dat verdergaande automatisering die kostprijs in rap tempo naar vrijwel nihil drukt.
Dat gaat niet alleen over WOZ zaken en verkeersboetes.
In de letselschade betaalt de aansprakelijke verzekeraar de uren van de adviseur, het medisch advies en de schadeberekening, en je kunt erop wachten dat de rechter die vergoeding tot een minimum terugbrengt zodra die berekeningen uit een model rollen. En wat dacht je van de vaststellingsovereenkomst? Daar stelt de werkgever standaard 500 tot 750 euro beschikbaar voor werknemers om bij reorganisaties hun VSO te laten checken, terwijl dat een klus van dertig seconden is geworden. En dan is er de hele familie van bezwaren tegen geautomatiseerde overheidsbeschikkingen, van parkeernaheffingen en verkeersboetes tot dwangsommen wegens niet tijdig beslissen, die op grond van een regel een vergoeding uitkeren zodra je er met een standaardbrief om vraagt. Allemaal werk waarvan de werkelijke kosten naar vrijwel nihil gaan.
Als je dan kijkt naar hoe het de WOZ-bureaus vergaat, dan zie je wat dit soort businessmodellen te wachten staat.
Want dat bezwaar tegen je WOZ-waardering was echt lange tijd een goudmijn. De gemeente betaalde de proceskosten, de huiseigenaar betaalde niets, en daartussen zat een bureau dat tienduizend identieke bezwaren door hun machine haalde. Het tienduizendste bezwaar indienen kostte nauwelijks meer dan het eerste.
Nou is het verleidelijk om dat een misstand te noemen, maar volgens mij is dat niet terecht. Het was een markt met een echte vraag en een kunstmatige prijs. Al die huiseigenaren wilden best een lagere WOZ aanslag, want het kostte ze niets..
Afgelopen maart veranderde het speelveld definitief. De Rechtbank Noord-Holland oordeelde dat bij een kostenveroordeling een rapport dat uit een software model rolt qua kosten niet meetelt voor het equivalent van een aantal uur werk tegen een professioneel tarief, maar voor slechts €15,00! Weg businessmodel.
De fiscaal advocaat die vastgoedbeleggers bijstaat in WOZ zaken? Die merkt hier niets van. Hij automatiseert net zo hard en rekent nog altijd zijn 350 euro. Het verschil was nooit de technologie, maar het businessmodel. De kwetsbaarheid is gegeven doordat er niet een betalende cliënt is, maar een derde die rekening krijgt.
Volgens mij loont het dus de moeite, als je in dit soort rechtsgebieden actief bent, om eens door je dossiers te gaan en ze te sorteren op één vraag. Welk deel van mijn omzet betaalt de cliënt en voor welk deel rust de omzet op de wederpartij, een overheid, een verzekeraar of een werkgever, die de rekening krijgt?
Hoe lang kun je met dat tweede deel nog de huur van je kantoor betalen?
