De Rechtspraak behandelde in 2025 opnieuw bijna 1,5 miljoen zaken en zet tegelijkertijd stevig in op vernieuwing, toegankelijkheid en zelfreflectie. Het jaarverslag laat zien hoe de organisatie inspeelt op maatschappelijke behoeften en interne verbeterpunten.
Meer zaken, stabiele instroom
In 2025 werden circa 1,47 miljoen nieuwe zaken aangebracht en ongeveer 1,45 miljoen zaken afgehandeld. Daarmee blijft de instroom stabiel ten opzichte van 2024. Opvallend is de sterke stijging van vreemdelingenzaken (+23 procent) en een forse daling van belastingzaken (-32 procent). Het merendeel van de zaken bij rechtbanken betreft kantonzaken (66 procent), terwijl bij gerechtshoven en de Centrale Raad van Beroep strafzaken domineren.
Het aantal hoger beroepen blijft stabiel: 10 procent in civiel recht, 42 procent in bestuursrecht en 11 procent in strafrecht. Ook het aandeel meervoudige behandelingen vertoont weinig schommelingen.
Vernieuwing en toegankelijkheid
Een belangrijke rode draad is het beter laten aansluiten van rechtspraak op de samenleving. Zo wordt ingezet op digitale toegang, wijkrechtspraak en mediation om escalatie van conflicten te voorkomen. Ook het platform voorRecht-rechtspraak biedt via een verkenner en chatbot laagdrempelige toegang tot juridische informatie.
Daarnaast groeit de transparantie: in 2025 zijn ruim 71.300 uitspraken gepubliceerd, een verdere toename ten opzichte van eerdere jaren.
Kritische blik op eigen functioneren
Volgens voorzitter Henk Naves vraagt de onafhankelijke positie van rechters om voortdurende zelfreflectie. De Rechtspraak moet bereid zijn haar eigen werkwijzen kritisch te beoordelen en lessen te trekken, onder meer uit de toeslagenaffaire.
Daarbij worden fundamentele vragen gesteld, bijvoorbeeld over het gebruik van voorlopige hechtenis, de effectiviteit van korte gevangenisstraffen en de omgang met complexe maatschappelijke problematiek zoals femicide. Ook is er aandacht voor onbewuste vooroordelen bij rechters.
Knelpunten in wetgeving en uitvoering
Het jaarverslag signaleert diverse knelpunten, zoals de impact van het stikstofdossier en aanhoudende tekorten in de jeugdketen. Deze leiden tot vertragingen en beperkingen in rechtsbescherming.
Organisatie en personeel
Eind 2025 werkten ruim 13.500 mensen bij de Rechtspraak, waaronder 2.715 rechters. Opvallend is dat vrouwen de meerderheid vormen onder rechters (62 procent) en gerechtsambtenaren (71 procent).
Het jaarverslag onderstreept dat vertrouwen van de samenleving centraal staat. Transparantie, innovatie en kritische zelfevaluatie zijn volgens de Rechtspraak essentieel om dat vertrouwen te behouden.
