De ‘best legal minds’ hebben eraan gewerkt: een handleiding voor het strafbaar stellen van ecocide. Europese wetgeving verplicht lidstaten om milieumisdrijven binnen twee jaar strafbaar te stellen. Met de Manual For A National Criminalisation Of Ecocide hopen de initiatiefnemers te zorgen voor robuuste wetgeving.
Heel veel menselijke activiteiten brengen het milieu meer of minder schade toe. En lang niet alles is te kwalificeren als ecocide, of zelfs maar een overtreding. De opstellers van de handleiding hanteren daarom de volgende definitie: handelingen die ernstige, wijdverspreide en/of langdurige milieuschade veroorzaken.
Lees ook: Ecocide: bestuurders persoonlijk straffen voor milieuschade
Oorlog tegen de natuur
In april 2024 publiceerde de EU de herziene Environmental Crime Directive (ECD). Lidstaten moeten deze binnen twee jaar in de eigen wetgeving implementeren. De ECD is een minimumrichtlijn, waarin twintig overtredingen staan die strafbaar moeten worden gesteld. Het staat lidstaten vrij om sterkere en meer ambitieuze wetten te maken, zegt Lammert van Raan, initiatiefnemer en voorzitter van de werkgroep die de handleiding maakte. Van Raan wijst erop dat de mensheid de oorlog tegen de natuur aan het winnen is. “En als we winnen, zijn we allemaal verloren.”
Lees ook: Is het tijd voor de activistische advocaat?
De werkgroep bestaat uit advocaten, rechtsgeleerden, rechters en aanklagers. De handleiding is het resultaat van de discussies die de leden – volgens Van Raan, zelf voormalig Tweede Kamerlid voor de Partij van de Dieren, de vijftien scherpste juridische geesten – voerden tussen oktober 2024 en januari 2025. De leden werden ondersteund door het Nederlandse kantoor De Roos Advocaten.
Vijf bouwstenen
De handleiding bestaat uit vijf juridische bouwstenen:
- Onrechtmatigheid – Moet ecocide gebaseerd zijn op bestaande wetten of een op zichzelf staande milieumisdaad worden?
- Mens Rea – Moet de dader bewust milieuschade veroorzaken, of is nalatigheid voldoende?
- Drempel voor milieuschade – Wanneer is milieuschade ernstig genoeg om als ecocide te gelden?
- Strafbare gedraging vs. risico (inbreuk of gevaarzetting) – Moet een daad al strafbaar zijn voordat er schade is aangericht?
- Extraterritoriale rechtsmacht – Kan een staat bedrijven en individuen vervolgen voor ecocide die buiten de landsgrenzen is gepleegd?
Voor elke bouwsteen geeft de handleiding een uitleg, een oplossing en een aanvullende leeslijst.
De Manual on the National Criminalisation of Ecocide is te downloaden via ecocidelawadvisory.com
Lees ook:
