Bij naar schatting 6.300 tot 10.700 hypotheekgevallen zijn tussen 2020 en 2024 vermoedelijk vervalste documenten gebruikt. De KNB en andere partijen in de vastgoedketen willen dat het kabinet snel maatregelen neemt tegen hypotheekfraude.
Het Financieel Expertise Centrum (FEC) schat dat het financiële belang van de vermoedelijke fraude tussen de 2,7 en 4,6 miljard euro ligt. Het gaat om een indicatieve landelijke schatting. Volgens een toelichting op het onderzoek zijn in registraties van politie en FIOD 364 unieke gevallen aangetroffen, waarna op basis van deskundigenoordelen uit drie politieregio’s een landelijke raming is gemaakt.
De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) reageert samen met onder meer Stichting Fraudebestrijding Hypotheken, de Nederlandse Vereniging van Banken, politie, NVM, Vastgoed Nederland, NHG, KVK en de gemeente Zaanstad op het rapport. Zij waarschuwen al langer voor hypotheekfraude en vinden dat nieuw uitstel van maatregelen de ruimte voor criminelen vergroot.
Volgens het FEC wordt hypotheekfraude onder meer gebruikt om vastgoed te bemachtigen en crimineel geld wit te wassen. Uit eerdere opsporingsonderzoeken blijkt dat panden waarin fraude speelt ook in verband kunnen staan met drugsopslag, illegale verhuur, arbeidsuitbuiting en mensenhandel.
Betere gegevensuitwisseling
Een belangrijk knelpunt is volgens de betrokken organisaties dat banken, notarissen, makelaars, politie en gemeenten ieder slechts een deel van een vastgoedtransactie kunnen overzien. Relevante gegevens kunnen niet altijd bij de bron worden gecontroleerd of tussen partijen worden gedeeld.
De organisaties vragen daarom om drie maatregelen. Ten eerste moet meer gegevensuitwisseling tussen publieke en private partijen mogelijk worden. Daarnaast willen zij dat hypotheekverstrekkers opgegeven inkomens rechtstreeks bij de Belastingdienst kunnen verifiëren. Volgens het FEC is juist zo’n broncontrole een maatregel met grote verwachte impact.
Ten derde willen de partijen dat de positie van poortwachters wordt versterkt. Notarissen, banken, makelaars, KVK en politie moeten volgens hen over voldoende informatie en bevoegdheden beschikken om fraude eerder te herkennen en gezamenlijk aan te pakken. De vastgoedketen pleitte daar begin dit jaar ook al voor.
Op 13 oktober bespreken de betrokken partijen de problematiek in Nieuwspoort. Twee dagen later staat in de Tweede Kamer een commissiedebat over ondermijning gepland. De KNB wil dat het kabinet uiterlijk dan duidelijk maakt hoe het de aanbevelingen gaat uitvoeren.
