Mensenrechtenadvocaat Emiel Jurjens heeft recent zijn hiphop-album Always End Up Home op Spotify gezet. Tussen de muziek en zijn werk bestaat een link. “Rappers rapporteren over de wereld die ze zien. Daarin lijken ze op journalisten: een beroepsgroep die ik vaak bijsta.”
Foto: Mensenrechtenadvocaat Emiel Jurjens (Prakken d’Oliveira) achter de draaitafel.
“Hiphop rules the world”, zegt Emiel Jurjens. “Hiphop bestaat dit jaar vijftig jaar en is nog steeds relevant. Ken je Alright van Kendrick Lamar? Dit nummer groeide uit tot het lijflied van de Black Lives Matter-beweging. In 2018 won Lamar de Pulitzerprijs voor zijn verdiepende en poëtische teksten. Hij was de eerste rapper die deze prestigieuze Amerikaanse literatuurprijs won. Hiphop lééft. En dan te bedenken dat rapper Nas ooit het album Hip Hop is Dead uitbracht.”
In het weekend duikt Jurjens graag in de Amsterdamse hiphopscene. Hij gaat dan naar café De Duivel of platenzaken als Black Gold en Platypus. Schijnt de zon, dan luistert hij naar beats van de West Coast – Dr. Dre, Snoop Dogg. De Nederhop van Typhoon vindt hij ideaal om bij te reflecteren. Een deadline halen? Lamars song Humble zweept hem op.
Voor elke stemming
“Er is hiphop voor elke stemming”, vindt Jurjens, die behalve hiphopfan ook beatcreator is én rapper in ruste. “Mensen vragen altijd wanneer ik voor het eerst een pleidooi ga rappen. In zekere zin is de rechtszaal een theater. Als je pleit, wil je dat je publiek je verhaal volgt. Je wilt blijven boeien en reageren op wat er in de zaal gebeurt. Sta je als rapper op het podium, dan rap je zo goed mogelijk en wil je ook het publiek meekrijgen in je verhaal.”
Hoewel hij (nog) niet rappend voor de rechter heeft gestaan, heeft hij wél gerapt voor een cliënt. “Ik moest iets vertellen over een administratief systeem. Om er sjeu aan te geven, rapte ik de uitleg. De cliënt vond het grappig.”
Wil je zijn recentere raps horen, zoek dan op Spotify het album Always End Up Home vanrapgroep Verbal Punishment op. “De tien tracks zijn opgenomen in 2009 met beats van DJ Smel. Samen met engineer Sebastiaan van SEB Productions en Magical heb ik ze opgefrist. Volgend jaar word ik veertig. Een mooi moment om deze tracks wellicht nog eens live te presenteren.”
Javaanse oma
Hij vertelt dat de nummers zijn geschreven toen ze tussen het studerende en werkende leven in zaten. “We keken zowel terug als vooruit en hadden het over onze ambities om een rol te spelen in de maatschappij.”
Die interesse voor de wereld om hem heen, heeft de mensenrechtenspecialist van huis uit meegekregen; zijn oma, Estrinah Bakker-Redjaleksana, was een inspiratiebron. De moeder van zijn moeder was geboren en getogen op Java en kwam na de Indonesische onafhankelijkheid met haar Hollandse man naar Nederland. Onlangs overleed ze op haar 95ste.
“Tot kort daarvoor maakte ze zich nog zorgen om de klimaatverandering, de vluchtelingenstroom en andere maatschappelijke problematiek. Ze had een groot hart en veel gevoel voor menselijk leed. Zo bekommerde ze zich om het lot van haar familieleden in Indonesië en steunde ze hen geestelijk en financieel. Ze deed haar best om het goede te doen.”
Gezien zijn maatschappelijke betrokkenheid was hij ‘blown away’ toen hij op een event van zijn middelbare school twee jongens Ga Maar Op In de Massa hoorde rappen. “Met een pleidooi om vegetariër te worden! Een nummer met inhoud op heel vette beats! Bij mij in Overijssel was het vrij uitzonderlijk dat jongeren zich op deze manier met zulke onderwerpen bezighielden.” Jurjens sloot zich bij hen aan. Verbal Punishment was geboren.
Armageddon
Vanaf zijn zestiende rapte hij erop los en schreef hij tekst na tekst. “Je moet schrijven over wat je kent. Anders ben je zo nep als de pest. Kapitalisme was een belangrijk thema, net als antiglobalisme en de toekomst van de aarde. Dat we het somber inzagen, blijkt uit het nummer Armageddon.”
Toentertijd liet hij zich inspireren door Nederlandse hiphoppers als Extince en Opgezwolle, maar luisterde hij ook naar hiphop uit alle windstreken. “Ik houd van originele invalshoeken en persoonlijke teksten. Nas schreef ooit een nummer vanuit het perspectief van een pistool; wat voelt dit wapen als het iemand doodt? Een geniale manier om wapengeweld aan de kaak te stellen.”
“Petit Frère van IAM, een rapgroep uit Marseille, is ongelooflijk poëtisch en soulvol. De song gaat over de omgeving waarin een jong iemand opgroeit. Rappers rapporteren over de wereld die ze zien. In dat opzicht lijken ze op journalisten, een beroepsgroep die ik veelvuldig bijsta.”
Met Verbal Punishment heeft Jurjens in de landelijke finales van talentenjacht Kunstbende gestaan. Ook bracht hij een solo-album uit: One From The Heart. Hoewel rappen tegenwoordig ‘niet meer iets is waar hij zijn artistieke energie in kwijt kan’, heeft hij zijn microfoon zeker niet verbannen. Jurjens heeft zangles en overweegt om zijn stem op een andere manier in te zetten.
“Misschien ga ik zing-zeggen of ‘gewoon’ zingen.” Op reis speurt hij altijd naar de meest obscure samples van lokale muziek. “Wie weet kan ik er wat mee in mijn eigen tracks.” Volgens hem is hiphop onderdeel van zijn persoonlijkheid geworden en heeft het zijn manier van kijken beïnvloed. Hoe dat zo?
Boodschap
“Hiphop gaat altijd ergens over; het is muziek met een boodschap. Er wordt veel gezegd op een slimme manier. Het barst van de referenties, bijvoorbeeld naar Malcolm X, The Black Panther Party en Louis Farrakhan. Door me in de teksten te verdiepen, weet ik nu meer over bijvoorbeeld de Afro-Amerikaanse burgerrechtenbeweging. Dit onderwerp kwam amper aan bod op mijn middelbare school.”
Daarnaast beseft hij door hiphop nog meer hoe belangrijk kennis is én dat je altijd je ‘eigen ding’ moet doen. “Eén van mijn favoriete rappers is KRS-One, zijn naam staat voor: knowledge reigns supreme over nearly everybody” vertelt Jurjens. “Met kennis over de wereld om je heen en jezelf versterk je jouw eigen positie.”
“SMIB, een multidisciplinair hiphopcollectief uit de Bijlmer, speelt daar goed op in. Behalve dat ze rappen, hebben ze een eigen taal – het Smibanees – en wereldbeschouwing ontwikkeld. In het boek Smibologie, vol. 1: Each one teach one legt Prof. Soortkill deze ‘leer van vrije geesten’ uit en geeft hij tips voor zelfontplooiing.”
Hoe belangrijk is het om je eigen plan te trekken, illustreert Jurjens met het nummer Triumph van de Wu-Tang Clan. “Alleen maar snoeiharde raps, géén gezang. Een refrein ontbrak. Het minst commerciële nummer dat je maar kan bedenken. De gasten van de platenmaatschappij hadden hun bedenkingen. Maar alle bandleden stonden erachter en wilden de song per se uitbrengen, compleet met een van de duurste videoclips ooit.”
“Guess what? De track sloeg enorm aan. Je moet je dus nooit laten zeggen dat het onzin is wat je doet. Geloof je ergens in, ga er dan vol voor en laat je door niets of niemand stoppen.”
Emiel Jurjens is associate partner bij Prakken d’Oliveira Human Rights Lawyers in Amsterdam. Hij staat (inter)nationale media, journalisten en human rights defenders bij in zaken over de vrijheid van meningsuiting. Zijn praktijk bestaat verder uit het voeren van, veelal civiele, procedures over maatschappelijke misstanden.
