De Nederlandse orde van advocaten roept de regering op zich samen met andere verdragslanden krachtig te verzetten tegen de aangekondigde Amerikaanse sancties tegen het Internationaal Strafhof (ICC). Ook de Raad voor de rechtspraak en hoogleraar Marieke de Hoon dringen aan op concrete tegenmaatregelen.
De Verenigde Staten kondigden op 9 oktober nieuwe sancties tegen het ICC aan, zo meldt de NOvA. Daarmee kunnen onder meer bezittingen en financiële belangen van het Hof worden geblokkeerd en transacties en dienstverlening worden geraakt. De maatregelen volgen op eerdere sancties tegen individuele rechters en andere personen die aan het ICC zijn verbonden.
De nieuwe sancties gaan over zes maanden in. Volgens de NOvA kunnen zij het functioneren van het Strafhof ernstig belemmeren en ook personen en organisaties raken die met het Hof samenwerken. Uiteindelijk worden daarmee ook slachtoffers getroffen die voor rechtsbescherming afhankelijk zijn van het ICC. Steun met alleen woorden is daarom niet langer voldoende, stelt algemeen deken Sanne van Oers. Verdragslanden moeten het Hof en iedereen die eraan bijdraagt, onder wie rechters, medewerkers en advocaten, met concrete maatregelen beschermen: diplomatiek waar het kan, met het EU Blocking Statute waar het moet.
Gevaarlijk precedent
Het ICC vervolgt personen die worden verdacht van de ernstigste internationale misdrijven, zoals genocide, oorlogsmisdrijven en misdrijven tegen de menselijkheid. Voor slachtoffers kan het Hof een laatste mogelijkheid zijn om toegang tot het recht te krijgen. Volgens de NOvA scheppen de sancties een gevaarlijk precedent: als politieke onvrede over een onafhankelijk gerecht kan leiden tot maatregelen die zijn functioneren bemoeilijken, komt de onafhankelijkheid van de rechtspraak onder druk te staan.
Ook Henk Naves, voorzitter van de Raad voor de rechtspraak, noemt de sancties onacceptabel. Volgens hem tasten de VS daarmee onafhankelijke en onpartijdige rechtspraak wereldwijd aan. Hoogleraar internationaal strafrecht Marieke de Hoon spreekt tegenover de NOS van een zware klap voor het ICC. Zij wijst erop dat ook lokale ngo’s die bewijs verzamelen en individuen die getuigenverslagen doorsturen, dreigen te worden gesanctioneerd. Bovendien is het de vraag of salarissen van medewerkers nog kunnen worden uitbetaald.
Nederland en EU aan zet
Als gastland van het ICC heeft Nederland volgens de NOvA een bijzondere verantwoordelijkheid. De regering moet samen met andere Europese landen aandringen op een krachtige en eensgezinde reactie van de Europese Unie. De komende zes maanden moeten worden benut om de sancties van tafel te krijgen, terwijl Europa zich tegelijk voorbereidt op het moment dat ze daadwerkelijk ingaan. Daarbij moet ook serieus worden gekeken naar de inzet van de Europese blokkeringsverordening.
De Hoon plaatst daarbij de kanttekening dat veel organisaties de sancties niet zomaar kunnen negeren. Zij stelt voor dat EU-lidstaten het betalingsverkeer van het ICC overnemen, bijvoorbeeld via De Nederlandsche Bank of de Europese Centrale Bank. Naves roept kabinet en Tweede Kamer op om tijdens de Europese Raad in te zetten op concrete tegenmaatregelen vanuit Europa.
