Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft vragen gesteld aan de Nederlandse staat over de regel dat gedetineerden in de Extra Beveiligde Inrichting nog maar twee advocaten mogen hebben. De zaak draait om de vraag of deze beperking het recht op effectieve rechtsbijstand en toegang tot het hof belemmert.
Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) heeft de Nederlandse staat om opheldering gevraagd over de beperkte toegang van advocaten tot gedetineerden in de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught, zo meldt het NRC. Sinds 1 november 2025 mogen gedetineerden in de EBI nog slechts contact onderhouden met maximaal twee advocaten. Dezelfde regeling geldt voor gedetineerden op afdelingen met intensief toezicht (AIT’s) in vijf andere Nederlandse gevangenissen.
Toegang tot het EHRM onder druk?
De vragen van het EHRM volgen op klachten van twee in de EBI verblijvende veroordeelden, Ali G. en Isaak B., die eerder zijn veroordeeld voor cocaïnesmokkel en daarmee samenhangende strafbare feiten. Beiden voeren bij het EHRM procedures over hun plaatsing in de EBI.
Volgens hun advocaat, Sjoerd van Berge Henegouwen, worden zij door de nieuwe regeling belemmerd in hun mogelijkheden om hun zaak bij het Europese hof te voeren. Gedetineerden in een streng regime hebben vaak meerdere advocaten nodig, bijvoorbeeld voor strafzaken, detentiegeschillen en procedures bij de Hoge Raad of het EHRM. Door de beperking tot twee advocaten kunnen de twee gedetineerden geen contact onderhouden met hun vertegenwoordiger in Straatsburg.
Op basis van een beroep op artikel 34 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens heeft het EHRM de Nederlandse staat gevraagd of de regeling inderdaad leidt tot een beperking van hun rechten.
Kritiek vanuit de advocatuur
De maatregel kreeg eerder kritiek van onder meer de Nederlandse Orde van Advocaten en de Raad van State. Volgens Van Berge Henegouwen bereikt de regeling bovendien niet het beoogde doel. Wanneer slechts twee advocaten alle juridische procedures van een gedetineerde moeten behandelen, ontstaat volgens hem een grote afhankelijkheid tussen advocaat en cliënt.
Het ministerie van Justitie heeft laten weten de door het EHRM gecommuniceerde klacht te bestuderen. Over de lopende procedure doet het ministerie geen inhoudelijke uitspraken. Wel benadrukt het dat de beperking van het aantal advocaten onderdeel is van het bredere EBI-regime, dat is gericht op maximaal toezicht en minimaal contact van gedetineerden met de buitenwereld.
