De Dienst Justitiële Inrichtingen past het videotoezicht in de EBI en op AIT’s aan om de vertrouwelijkheid tussen advocaat en gedetineerde beter te waarborgen. Door het aantal beelden per seconde drastisch te verlagen, moet liplezen onmogelijk worden gemaakt.
De aanpassing volgt op zorgen van de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) over de uitvoering van het visueel toezicht tijdens gesprekken tussen advocaten en hun cliënten in detentie. In de vijfde voortgangsbrief aanpak georganiseerde criminaliteit tijdens detentie en berechting van 23 januari 2026 informeerde de staatssecretaris de Kamer al over deze zorgen en de opvolging daarvan door de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI).
Aanvankelijk werd onderzocht of de stand van de camera’s kon worden aangepast. Naar aanleiding van advies van beeldafzieners is DJI hierover in overleg getreden met de leverancier van het visueel toezicht. Op locatie is vastgesteld dat een wijziging van de cameraposities niet het beoogde effect zou hebben. Een andere invalshoek zou weliswaar het zicht op de ene gesprekspartner beperken, maar juist het zicht op de andere vergroten. Daarmee zouden mondbewegingen beter zichtbaar kunnen worden, waardoor het risico op liplezen toeneemt. Bovendien zou de kwaliteit van het visueel toezicht drastisch afnemen.
Alternatieve oplossing: minder frames per seconde
In overleg met de leverancier is vervolgens gekozen voor een andere maatregel: het drastisch terugbrengen van het aantal frames per seconde. Het aantal frames is bepalend voor de detailweergave en vloeiendheid van videobeelden. Door het aantal beelden per seconde te verlagen, zijn details – waaronder mondbewegingen – niet langer te duiden.
Het aangepaste beeldmateriaal is voorgelegd aan twee onafhankelijke partijen die gespecialiseerd zijn in beeldafzien. Zij hebben geconcludeerd dat het bij deze videobeelden niet mogelijk is een conversatie tussen twee personen te interpreteren. Liplezen is volgens hen geheel uitgesloten. De mogelijkheid om het aantal frames aan te passen ligt uitsluitend bij de leverancier; DJI-personeel kan dit niet zelfstandig wijzigen.
Toetsing en vervolg
Gelet op deze conclusies heeft DJI besloten het aantal frames per seconde bij visueel toezicht tussen advocaat en gedetineerde structureel te verlagen. Daarmee blijft volgens de staatssecretaris het beoogde doel van de wetgever met het visueel toezicht in stand.
Het visueel toezicht wordt meegenomen in twee lopende audits en in de invoeringstoets van de aangepaste Penitentiaire beginselenwet. Daarbij wordt zowel gekeken naar de borging van de vertrouwelijkheid van gesprekken als naar de kwaliteit van het toezicht in relatie tot het wettelijke doel. De NOvA heeft op 12 februari een bezoek gebracht aan de Extra Beveiligde Inrichting om het aangepaste toezicht te schouwen.
