Jayshri Ramadhin is de advocaat-stagiaire van Bianca Rafaela, de oprichter van Advocatenkantoor Rafaela in Rotterdam. Beiden advocaten voeren een algemene praktijk. Wat kenmerkt hun band en wat leren ze van elkaar?
In haar nabije omgeving zag Jayshri Ramadhin (26) al vroeg dat dezelfde situatie voor de één anders kon uitpakken dan voor de ander. Ze vond het moeilijk te begrijpen dat er verschil werd gemaakt tussen mensen bijvoorbeeld op basis van achtergrond of huidskleur. “Iedereen heeft recht op een gelijke behandeling én eerlijk proces. Ik ben advocaat geworden om in zulke gevallen het verschil maken.”
“Tijdens haar sollicitatiegesprek viel ze op door haar passie voor het vak”, zegt Bianca Rafaela (46). “Daarnaast was Jayshri’s affiniteit met Curaçao een pluspunt.”
De cliënten van haar Rotterdamse kantoor zijn divers, maar een groot deel heeft Antilliaanse roots. Rafaela’s moeder is Nederlands, haar vader Curaçaoënaar. Hoewel ze in Nederland is geboren, woonde ze van haar vierde tot veertiende op Curaçao. Via de havo, een jaar mbo en een hbo-propedeuse haalde ze haar rechtenbul in Leiden.
Ramadhin, die Surinaams-Hindoestaanse wortels heeft, studeerde zowel in Leiden als Amsterdam. Tijdens en na haar studie liep zij verschillende stages. Zo werkte ze op Curaçao bij het OM en een advocatenkantoor.
Sinds februari is zij advocaat-stagiaire bij Advocatenkantoor Rafaela en is de oprichtster haar patroon. Ze voeren beiden een algemene praktijk. Rafaela: “In de achttien jaar dat ik dit werk doe, heb ik ontelbare zaken gedaan waarbij ik dacht: dáárom ben ik advocaat geworden.”
Want?
Rafaela: “Ik wilde advocaat worden om mensen te helpen. En dat doe ik nu. Veel Antilliaanse cliënten spreken niet zo goed Nederlands en begrijpen de taal onvoldoende. Ze schreeuwen vanaf de zijlijn, terwijl niemand luistert. Ik luister wél en ben er voor hen. Hierdoor voelen ze zich tijdens zittingen gehoord.
Ik spreek Papiaments, ken de cultuur en kan hun gevoelens vertalen naar de Nederlandse rechter, want er is soms weinig begrip voor de Antilliaanse cultuur. Een voorbeeld is een ruzie. In bepaalde groepen is het heel belangrijk dat een kind voor zichzelf opkomt. Als hij een klap van een ander krijgt, zal hij terug moeten slaan. Aan de rechter leg ik dit verschil uit. Daarnaast maak ik de ouders duidelijk dat je hier geen eigen rechter mag spelen.
Cliënten komen vaak bij mij nadat de bezwaartermijn is verstreken. Ze hebben dan allerlei redenen waarom ze nu pas bezwaar maken. Ik leg ze uit dat termijnen heilig zijn en help ze te begrijpen hoe het in Nederland werkt.
Ik ben nog steeds blij dat ik van mr. Ouwendijk van Ouwendijk Advocaten de kans heb gekregen advocaat te worden. Hij heeft me veel geleerd.”
Zoals?
Rafaela: “Tijdens mijn rechtenstudie merkte ik dat ik toch niet alles in het Nederlands begreep. Ik studeerde daarom met een juridisch woordenboek erbij. Mr. Ouwendijk hielp me bij mijn taalontwikkeling. Hij liet me veel juridische stukken schrijven en becommentarieerde die. Hij leerde me nog beter schrijven. Hij zei dat ik nooit open endjes moest laten staan en benadrukte helderheid. ‘Lezers weten niet wat jij denkt, schrijf het dus op.’ Ook zei hij altijd dat je cliënten je grootste vijanden zijn en dat je alles wat je bespreekt moet bevestigen.”
Ramadhin: “Ik bevestig altijd per mail wat ik met cliënten heb besproken. Die gewoonte heb ik van Bianca meegekregen. Ik koppel ook altijd aan haar terug wat er besproken is. Ze is heel toegankelijk. Ik kan altijd binnenlopen en alles bespreken, privé en zakelijk.”
Rafaela: “Alles wat Jayshri doet, wordt besproken en nagekeken. Ik neem mijn patroonschap serieus. Opleiden doe ik er niet ‘effe’ bij. Mijn patroon nam ook de tijd voor mij.
Vergeleken met hem ben ik minder commercieel. De eigen bijdragen van de toevoegingen zijn fors gestegen. We zijn daar niet altijd scherp op. Zit iemand diep in de ellende, dan voelt het niet goed die bijdrage er bovenop te gooien. Wij zijn ook met de mens achter de zaak bezig.”
Maar je moet wél een kantoor draaiende houden.
Rafaela: “Klopt, en dat is moeilijk in de sociale advocatuur. Maar tot nu toe werkt het.”
Ramadhin: “Natuurlijk is het niet zo dat we die eigen bijdrage altijd laten zitten. Het gaat erom dat wij vooral iets voor cliënten willen betekenen, in plaats van zo veel mogelijk geld verdienen. Behalve dat ik juridisch inhoudelijk veel van Bianca leer, krijg ik ook goede normen en waarden mee.”
Zoals?
Ramadhin: “Dat geld niet alles is, je kwaliteit moet waarborgen en eerlijk moet zijn tegenover jezelf en je cliënt. Willen cliënten het onmogelijke, dan zeg ik dat. Vragen ze iets wat ik niet weet, dan ben ik terughoudend; ik wil geen valse verwachtingen wekken. Ik kom er dan op terug als ik het antwoord weet.”
Rafaela: “Ik zeg altijd dat ze direct en duidelijk moet zijn. Maar misschien is het allerbelangrijkste wel dat ze zichzelf moet blijven. Als je je anders gaat gedragen, raak je jezelf uiteindelijk kwijt.”
Ramadhin: “Ik heb hier de ruimte om mezelf te zijn. Een voorbeeld: ik sta graag op mijn hakjes bij de rechtbank. Ik voel me dan statiger en zelfverzekerder. Bianca voelt zich juist ongemakkelijk als ze hakken draagt. Hoewel ze er anders instaat, laat ze me vrij om te ‘tutten’.”
Wat leer jij van Jayshri?
Rafaela: “Omdat ze minder ervaring heeft, vraagt ze soms dingen waarover ik al lang niet meer nadenk. Ik moet het dan uitleggen en onderbouwen. Zulke vragen houden me scherp. Jayshri begint pas en vindt het vak voor 200 procent leuk. Haar enthousiasme is aanstekelijk; het maakt dat ik mijn werk nóg leuker vind.”
Ramadhin: “Met al die verschillende zaken en rechtsgebieden, is elke dag anders en blijf ik leren. Ik werk nu aan mijn pleittechniek: minder kijken op mijn pleitnota, meer uit de losse pols.”
Rafaela: “Er zijn geen regels voor. Vind je eigen pleitstijl! Wat haar een goed advocaat maakt, is dat ze zich in iets vastbijt en niet loslaat. We zijn allebei doorzetters.”
Waar komt dat vandaan?
Rafaela: “Mijn karakter. Verder heb ik altijd gehoord dat ik het onmogelijke wil of het niet kan. Op het hbo hoorde ik bijvoorbeeld dat ik beter niet naar de universiteit kon gaan. Zulke opmerkingen werken bij mij als benzine. Ik bewijs dan aan mezelf dat ik het wél kan.”
Ramadhin: “Herkenbaar! Op de middelbare school kreeg ik te horen dat ik beter naar de havo kon gaan. Niets mis mee, maar het sloeg nergens op. Mijn ouders zijn vanuit Suriname naar Nederland gekomen. Zij kwamen van weinig, maar hebben iets moois opgebouwd. Hun achtergrond motiveert me om mijn doelen te behalen.”
Rafaela: “Jayshri en ik houden van onze familie, gezelligheid en lekker eten. De Surinaamse en Curaçaose cultuur gaan goed samen.”
Ramadhin: “We zijn trots op onze cultuur en omarmen die. Elk jaar vieren we met kantoor Keti Koti. Dit jaar vierden we ook de kwalificatie van Curaçao voor het WK met een bijpassende lunch.”
Omschrijf jullie relatie.
Ramadhin: “We zijn zakelijk als het moet, maar kunnen ook samen lachen.”
Rafaela: “Zakelijk maar informeel, dus.”
De toekomst?
Ramadhin: “Ik wil een goede advocaat worden en gaan ondernemen. Daarnaast wil ik iets gaan doen waarmee ik jongeren kan helpen of inspireren hun dromen waar te maken. Een maatschappelijk project of iets in het onderwijs.”
Rafaela: “We zijn nu met drie advocaten. Mijn ideaal: een groter kantoor, meer verschillende zaken en een diverser personeelsbestand.”
Bianca Rafaela is oprichter van Advocatenkantoor Rafaela in Rotterdam. Zij voert een algemene praktijk en behandelt onder meer zaken op het gebied van het personen-en familierecht, jeugdrecht en verbintenissenrecht.
Jayshri Ramadhin is advocaat-stagiaire bij Advocatenkantoor Rafaela. Binnen de algemene praktijk focust zich op strafrechtelijke dossiers, bewindszaken en civielrechtelijke kwesties
