De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) pleit in een brief aan de Tweede Kamer voor een vergunningsplicht bij grondbeleggingen. Dit soort transacties vallen dan onder het toezicht van de Autoriteit Financiële Markten (AFM), waardoor kopers beter beschermd zijn bij speculatieve grondhandel.
Notarissen die betrokken zijn bij dubieuze grondhandel liggen al langer onder een vergrootglas. Begin deze maand concludeerde RTL Nieuws nog in een artikel dat notarissen nauwelijks bescherming bieden tegen deze grondhandel, waarbij massaal kleine percelen landbouwgrond worden verkocht met de belofte dat er op korte termijn gebouwd mag worden en de waarde zal stijgen.
In de praktijk blijkt echter het tegendeel waar: vaak wordt de bestemming van de grond niet gewijzigd in ‘woningbouw’ en zien gedupeerde investeerders hun verwachte winsten in rook opgaan. Volgens RTL Nieuws zijn tienduizenden particulieren hiervan slachtoffer en is er een aantal notarissen dat – ondanks dat bekend is dat kopers worden bedot – meewerkt aan dit soort grondverkoop.
Verkoop via volmacht
De verkoop bij deze grondhandel gebeurt vaak via een volmacht. Dit is niet illegaal, maar zowel de KNB als de tuchtrechter raadt dit af omdat de notaris de koper dan niet ziet of spreekt en het moeilijk is om hen te waarschuwen voor risico’s. Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, Hugo De Jonge, stelde eind februari in antwoorden op Kamervragen dat ook hij de voorkeur geeft aan de fysieke aanwezigheid van de koper op het kantoor van de notaris. Desalniettemin is volgens hem ‘de omschreven handelswijze met voldoende waarborgen omkleed om de notariële zorgplicht uit te voeren’, ook bij een schriftelijke volmacht. De minister ziet dan ook geen noodzaak om de rol van notarissen bij grondhandel te wijzigen.
Vrijstelling van vergunningsplicht
Ondanks dat het in deze gevallen in essentie om speculeren met grond gaat, en hier in beginsel een vergunning van de AFM voor nodig is, geldt momenteel een vrijstelling van de vergunningsplicht voor aanbieders van dit soort grondbeleggingen. In haar brief pleit de KNB nu voor afschaffing van deze vrijstelling. Ook moeten de percelen consequent als beleggingsobject worden gezien. Een perceel grond is nu geen beleggingsobject als de verkrijger ervan zelf verantwoordelijk wordt voor het beheer ervan. Op die manier is er geen vergunning van de AFM nodig.
De KNB hoopt door deze twee veranderingen door te voeren het probleem effectief aan te makken, ‘waardoor potentiële slachtoffers in een zo vroeg mogelijk stadium worden beschermd.’ Deze wijzigingen zijn bovendien makkelijker door te voeren dan het verplichten van notarissen om kopers altijd naar kantoor te laten komen of een volledig verbod op het gebruik van een volmacht.
