Uit onderzoek van Free Press Unlimited blijkt dat de juridische druk op Nederlandse media toeneemt. Die juridische druk leidt tot zelfcensuur en financiële druk. Soms kan die druk leiden tot zwaardere consequenties: dwangsommen of een beslaglegging.
Persvrijheidsorganisatie Free Press Unlimited (FPU) heeft onderzoek gedaan naar de mate waarin door de media en journalisten juridische druk wordt gevoeld. Voor het onderzoek ‘Een onderschat probleem: disproportionele juridische druk op de Nederlandse journalistiek’ sprak FPU met vijftig journalisten, hoofdredacteuren, advocaten en partijen als de NVJ en NDP Nieuwsmedia.
Zorgen om persvrijheid
Het onderzoek richt zich op de gevallen waarin tegen journalisten juridische middelen zijn ingezet. De gevolgen van de juridische druk variëren van financiële gevolgen (voor de voorbereiding van rechtszaken) tot aan psychische gevolgen, met name in de gevallen dat een journalist wordt aangevallen. Deze gevolgen zijn vaak, al dan niet indirect, de reden voor zelfcensuur. De journalisten zwakken bijvoorbeeld verhalen af, laten geverifieerde informatie toch weg om juridische conflicten te vermijden of zetten onderzoeken niet voort.
Advocaten moeten beseffen voor welk karretje ze potentieel gespannen worden – in wat sommigen deelnemers aan het onderzoek een ‘poortwachtersfunctie’ noemen. FPU adviseert de Orde van Advocaten bewustwording te vergroten door “een dialoog op te zetten binnen de beroepsgroep en te verkennen hoe deze impact beperkt kan worden en gesignaleerd kan worden binnen de advocatuur”.
Algemeen directeur Ruth Kronenburg van Free Press Unlimited maakt zich al langer zorgen om de persvrijheid in Nederland. ”Met deze bevindingen laat Free Press Unlimited zien dat de Nederlandse onafhankelijke journalistiek naast online intimidatie en agressie ook steeds vaker onder druk komt te staan door (dreiging met) juridische acties. Als journalisten onder druk van juridische stappen zelfcensuur gaan toepassen, is dat niet alleen zorgwekkend voor media, maar vooral ook voor onze democratie. We zijn verheugd over de anti-SLAPP wetgeving in Europa, maar doen daarnaast ook aanbevelingen aan wetgever en werkgevers om het fundament van persvrijheid in Nederland stevig en toekomstbestendig te maken.”
