Een rechter van de rechtbank Noord-Holland heeft op persoonlijke titel meer dan 4.000 Woo-verzoeken ingediend bij alle 342 Nederlandse gemeenten. De rechtbank neemt dit hoog op en heeft hem tot nader order uit zijn functie ontheven.
Een rechter van de rechtbank Noord-Holland heeft in 2025 op persoonlijke titel meer dan 4.000 verzoeken ingediend op grond van de Wet open overheid (Woo) bij gemeenten in het hele land. Dat werd bekend via het onderzoeksplatform Follow the Money, waarna de rechtbank Noord-Holland diezelfde avond een verklaring uitgaf. De rechter heeft de verzoeken naar eigen zeggen ingediend om te onderzoeken hoe gemeenten omgaan met geheimhouding in het kader van de Woo. Hij wilde gemeenten bewust maken van hun kwetsbaarheid voor misbruik van de wet, in de hoop ze te mobiliseren om in Den Haag te lobbyen voor verandering. Na anderhalve maand trok hij alle verzoeken weer in.
Schijn van partijdigheid
De rechtbank stelt in haar verklaring dat de rechter door zijn handelen vele gemeenten onnodig heeft belast. Bovendien kon hierdoor de schijn van partijdigheid ontstaan: dezelfde gemeenten die hij benaderde, kunnen immers partij zijn bij bestuurszaken bij de rechtbank Noord-Holland. De onpartijdigheid van rechters moet volgens de rechtbank boven elke twijfel verheven zijn. Tot duidelijk is of het handelen van de rechter gevolgen moet hebben, en zo ja in welke vorm, behandelt hij geen zaken. Over de kwestie is contact opgenomen met de procureur-generaal bij de Hoge Raad.
De NOS geeft aan dat Marc Fierstra, voorzitter van rechtersvakbond NVvR, het handelen van de rechter volstrekt disproportioneel noemt. Wie als rechter een misstand wil signaleren of vindt dat wetgeving tekortschiet, dient daarvoor andere middelen te kiezen. Wat de rechter deed met de vele verzoeken, kan invloed hebben op zijn positie als onpartijdige en onafhankelijke rechter, en kan ook het aanzien van de rechtspraak schaden.
Eerder signaal genegeerd
De rechtbank erkent dat zij medio september 2025 vanuit de advocatuur al een signaal ontving over de Woo-verzoeken die de rechter zou hebben gedaan. De rechter bevestigde destijds bezig te zijn met onderzoek, maar viel een dag later langdurig uit. De rechtbank heeft toen niet nader onderzocht wat er precies aan de hand was. Achteraf bezien had zij dat wel moeten doen, aldus de eigen verklaring. De rechtbank was niet vooraf door de rechter geïnformeerd over het onderzoek of de verzoeken.
Het onderzoek van Follow the Money leidde overigens tot de conclusie dat de Woo vooralsnog niet tot grote problemen bij gemeenten leidt. Veruit de grootste indiener van Woo-verzoeken in 2025 was de rechter zelf, die in sommige gemeenten verantwoordelijk was voor meer dan de helft van alle ingediende verzoeken.
Bron:
De Rechtspraak Reactie op berichtgeving over rechter die Woo-verzoeken deed | Rechtspraak
NOS Rechter die gemeenten overlaadde met Woo-verzoeken op non-actief gesteld
Follow The Money Rechter bombardeert gemeenten met duizenden informatieverzoeken om punt te maken – Follow the Money – Platform voor onderzoeksjournalistiek
