In België hebben slachtoffers van seksueel en intrafamiliaal geweld sinds zondag 1 februari recht op gratis bijstand van een gespecialiseerde advocaat. De nieuwe regeling moet de drempel verlagen om feiten als verkrachting en partnergeweld te melden en juridische stappen te zetten.
Vanaf 1 februari kunnen slachtoffers van seksueel of intrafamiliaal geweld in heel België kosteloos terecht bij een advocaat die in deze materie is gespecialiseerd. De uitbreiding van de bestaande wet op de tweedelijnsbijstand zorgt ervoor dat de vroegere Brusselse praktijk nu nationaal wordt uitgerold. Daarmee wordt beoogd dat slachtoffers niet afhaken uit vrees voor hoge kosten of uit onwetendheid over waar zij juridisch advies kunnen krijgen.
Slachtoffers die zich melden via een Zorgcentrum na Seksueel Geweld, een OCMW, een CAW of een andere betrokken organisatie, krijgen met hoogdringendheid een advocaat toegewezen. Die advocaat kan in de eerste vijftien dagen gratis een consultatie geven, een klacht indienen bij politie of parket, of bijvoorbeeld een echtscheidingsprocedure opstarten. Na deze periode volgt een evaluatie: het slachtoffer kan bij dezelfde advocaat blijven of voor iemand anders kiezen. Vanaf dat moment wordt gekeken naar de inkomsten; blijven die binnen de wettelijke grenzen, dan blijft de juridische bijstand kosteloos, daarboven wordt een eigen bijdrage gevraagd.
Gespecialiseerde opleiding en nationale uitrol
De bijstand mag enkel worden verleend door advocaten die een gespecialiseerde opleiding rond seksueel en intrafamiliaal geweld hebben gevolgd. In Brussel was die expertise al opgebouwd via het Lawyers Victim Assistance-project, waarin een pool van opgeleide advocaten slachtoffers de voorbije jaren gratis heeft bijgestaan. Die ervaring wordt nu gedeeld met balies in de rest van het land, zodat overal voldoende gespecialiseerde advocaten beschikbaar komen. Waar het aantal opgeleide advocaten voorlopig nog beperkt is, wordt gewerkt met een overgangsperiode waarin advocaten met aantoonbare ervaring of ingeschreven voor de opleiding de bijstand kunnen verzorgen.
Volgens betrokken advocaten versterkt deze regeling de positie van het slachtoffer in het strafproces, dat traditioneel vooral op de rol van het openbaar ministerie gericht was. Door de drempel voor het inschakelen van een advocaat te verlagen, wordt verwacht dat meer slachtoffers naar het gerecht stappen en dat dus ook meer daders effectief kunnen worden vervolgd en veroordeeld.
