De nieuwe Europese rechtsvorm EU Inc dreigt fundamentele waarden als rechtszekerheid, rechtsgelijkheid en rechtsbescherming uit te hollen, waarschuwt de KNB. De notariële beroepsorganisatie vreest dat een licht gereguleerd, Angelsaksisch geïnspireerd model de interne markt juist kwetsbaarder maakt voor fraude, misbruik en witwassen.
De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) onderschrijft het streven van de EU om het concurrentievermogen van de interne markt te versterken, maar vindt dat het voorstel voor de EU Inc cruciale randvoorwaarden voor een solide rule-based systeem mist. Een nieuwe Europese rechtsvorm moet volgens de KNB stevig zijn verankerd in de bestaande vennootschapsrechtelijke systemen van de lidstaten en aansluiten bij rechtsstatelijke beginselen van preventieve rechtszekerheid, rechtsgelijkheid en rechtsbescherming. De voorgestelde, Angelsaksisch georiënteerde EU Inc staat daar juist ver vanaf en laat preventieve controles en verificaties grotendeels los.
‘Race to the bottom’ en parallel systeem
De KNB spreekt van een ‘Amerikanisering’ van het Europese vennootschapsrecht, waarbij preventieve rechtsbescherming en robuuste identiteits- en integriteitsverificatie worden ontmanteld. Dat ondergraaft volgens de organisatie het strategische concurrentievoordeel van de EU, die juist bekendstaat om stabiliteit, voorspelbaarheid en effectieve handhaving. De licht gereguleerde EU Inc kan bovendien prikkels creëren voor omzeiling van controles, schijnconstructies en fraude, en zo het vertrouwen in de interne markt verzwakken.
Ook waarschuwt de KNB voor het opzetten van een parallel systeem naast het zorgvuldig ontwikkelde en al vergaand gedigitaliseerde Europese vennootschapsrecht. Een nieuwe bedrijfsvorm zou compatibel moeten zijn met het acquis en geen lagere niveaus van veiligheid en bescherming mogen introduceren; een aparte EU Inc-structuur leidt juist tot onzekerheid, rechtsongelijkheid en verwarring, temeer omdat zij voor alle ondernemers openstaat en niet alleen voor startups en scale-ups.
Poortwachtersrol en alternatief KNB-scenario
Een belangrijk punt van zorg is de poortwachtersrol. Volgens de KNB tonen zowel ervaring als het nieuwe Europese AML-pakket aan dat goede intenties niet volstaan en dat robuuste anti-witwasmechanismen, identiteitscontroles, fraudepreventie en toezicht noodzakelijk zijn. Het EU Inc-voorstel vormt in de ogen van de KNB een trendbreuk met de nationale wens én toekomstige EU-regelgeving om die poortwachtersrol verder te versterken. Een parallel systeem zonder gelijkwaardige controles stelt de interne markt bloot aan ernstige risico’s en zal uiteindelijk leiden tot zwaardere belasting van de rechtspraak en hogere kosten voor ondernemers.
De KNB pleit daarom voor verdere harmonisatie van het bestaande vennootschapsrecht, in plaats van introductie van een nieuwe, losstaande rechtsvorm. Door daadwerkelijke obstakels voor alle rechtsvormen te beperken en voort te bouwen op de sterke punten van het EU-model, blijft het concurrentievermogen behouden vanuit de intrinsieke waarden van de Unie, terwijl rechtszekerheid, rechtsgelijkheid en rechtsbescherming in stand blijven.
