Het College van Toezicht Advocatuur heeft zijn werkplan voor 2026 gepubliceerd, waarin het de verdere professionalisering, uniformering en versterking van het toezicht op de advocatuur centraal stelt. Daarbij richt het college zich nadrukkelijk op risicogestuurd toezicht, de inzet van AI door advocaten en de voorbereidingen op een nieuw landelijk toezichtmodel.
Gespreksronde, risico’s en AI
Ook in 2026 spreekt het college als systeemtoezichthouder alle lokale dekens, maar de traditionele bezoekronde maakt grotendeels plaats voor een gespreksronde. Daarbij ligt de nadruk op de criteria en methodiek voor het vaststellen en actualiseren van risico‑criteria voor risico‑gestuurd toezicht, waarbij het college constateert dat het preventieve, niet‑financiële risicotoezicht achterblijft bij het financiële toezicht. Tegelijkertijd blijft uniformiteit in toezicht, klachtbehandeling en handhaving een speerpunt, omdat verschillen in lokale werkwijzen de professionaliteit en consistentie van toezicht onder druk zetten.
In de gesprekken met dekens komt nadrukkelijk het gebruik van AI binnen de advocatuur aan bod en de wijze waarop daarop toezicht wordt gehouden. Het college ontvangt signalen over AI‑gebruik door advocaten en verwacht dat dekens daar risicogestuurd en transparant toezicht op inrichten. De bevindingen uit de gespreksronde worden vertaald in aanbevelingen die terugkoppeling krijgen aan de dekens en door het college worden gemonitord.
Naar één landelijke toezichthouder
Een van de meest ingrijpende ontwikkelingen voor de advocatuur is de overgang naar een nieuw toezichtmodel, met een centrale Onafhankelijke Toezichthouder Advocatuur (OTA) die eindverantwoordelijk wordt voor het toezicht op alle advocaten. In dit model verschuift het toezicht van de lokale dekens naar de OTA, terwijl het college in gewijzigde samenstelling openbaar gaat rapporteren over het beleid en de gang van zaken van deze landelijke toezichthouder. De plannen vergen aanpassing van de Advocatenwet en zijn onderwerp van politiek debat, mede door aangenomen moties die beogen toezicht, klachtenonderzoek en delen van het tuchtrecht onder te brengen bij de OTA.
Parallel daaraan wordt het takenpakket van dekens uitgebreid, onder meer via de nieuwe Wet internationale sanctiemaatregelen en het Europese AML‑pakket, waarbij een aangewezen deken als sanctietoezichthouder zal optreden en het college nadere bedrijfsvoeringsregels gaat stellen voor de naleving van sancties. Het college blijft in de transitiefase systeemtoezichthouder, onderhoudt intensief overleg met dekenberaad, algemene raad en andere toezichthouders, en legt via jaarverslag en voortgangsrapportages verantwoording af over de werking van het toezicht en de bijdrage aan het waarborgen van de kernwaarden in de advocatuur.
