Investeren in gratis rechtshulp aan mensen met een laag inkomen blijkt financieel én maatschappelijk rendabel. Volgens nieuw onderzoek levert elke euro die in het Juridisch Loket wordt gestoken drie tot vijf euro op.
Dat staat in een maatschappelijke kosten-batenanalyse van SEO Economisch Onderzoek. Over 2024 komt het maatschappelijke voordeel uit tussen de 98 en 219 miljoen euro.
De gedachte achter die uitkomst is eenvoudig: wie op tijd hulp krijgt bij een juridisch probleem, voorkomt dat het groter wordt.
In 2024 behandelde het Juridisch Loket ongeveer 233.000 zaken. Zonder deze laagdrempelige voorziening zouden volgens de onderzoekers jaarlijks 37.000 tot 42.000 minder problemen worden opgelost. Een deel van de mensen zou uitwijken naar andere hulpverleners, maar een aanzienlijke groep zou het zelf proberen te regelen – of niets doen. Problemen blijven dan langer liggen en slepen vaker voort .
Minder stress, minder maatschappelijke schade
De grootste winst zit niet alleen in het beëindigen van een conflict, maar in wat daarna níét gebeurt. Juridische problemen gaan vaak gepaard met stress. Die stress werkt door in iemands gezondheid, werk en financiële situatie.
Wie sneller duidelijkheid krijgt, loopt minder lang rond met onzekerheid. Volgens het onderzoek levert dat op het gebied van gezondheid en welzijn tussen de 103 en 232 miljoen euro op. Ook zorgkosten dalen met 2 tot 3 miljoen euro. Daarnaast neemt de arbeidsproductiviteit toe, goed voor 13 tot 15 miljoen euro. Minder schuldenproblematiek levert nog eens 3 tot 4 miljoen euro op .
Daar staan uitvoeringskosten van circa 54 miljoen euro tegenover. In een situatie zonder het Juridisch Loket zouden andere hulpverleners eveneens kosten maken. Per saldo blijft er volgens de analyse een duidelijke plus over.
Indicatief, maar richtinggevend
De onderzoekers benadrukken dat het om een indicatieve analyse gaat. De effectiviteit is gebaseerd op ervaringen van gebruikers en niet op causaal effectonderzoek. Sommige effecten zijn niet in geld uitgedrukt, zoals het vertrouwen in de rechtsstaat en de signalen die het Loket afgeeft over knelpunten in wet- en regelgeving.
Toch laat het onderzoek zien dat vroegtijdige rechtshulp verder reikt dan het oplossen van een individueel geschil. Investeren in vroegtijdige rechtshulp voorkomt dat juridische problemen uitgroeien tot bredere maatschappelijke schade.
