Steeds meer advocaten zien zich genoodzaakt AI-gegenereerde stukken van cliënten en wederpartijen te corrigeren. Wat bedoeld is als kostenbesparing, blijkt in de praktijk vaak tijdrovend en kostbaar.
Advocaten krijgen in toenemende mate te maken met cliënten die hun juridische vragen voorleggen aan chatbots en vervolgens met door AI gegenereerde adviezen of zelfs complete processtukken aankloppen bij hun raadsman, zo bericht het FD. Uit een rondgang blijkt dat dit niet leidt tot efficiënter werken, maar juist tot extra inspanning.
Cliënten hopen kosten te besparen door alvast voorwerk te doen. Zij sturen soms volledige processtukken in de verwachting dat deze vrijwel ongewijzigd kunnen worden ingediend. In werkelijkheid blijken de teksten vaak wollig, juridisch onjuist en doorspekt met irrelevante standpunten. Advocaten moeten de stukken grondig nalopen en regelmatig meer dan de helft schrappen of herschrijven. Dat kost tijd, terwijl het oorspronkelijke doel juist was om tijd en geld te besparen.
Extra werk en oplopende kosten
Het corrigeren van AI-teksten vraagt niet alleen inhoudelijke aanpassingen, maar ook uitgebreide toelichting richting de cliënt. Advocaten moeten uitleggen waarom bepaalde conclusies niet kloppen of waarom een ogenschijnlijk overtuigend betoog juridisch geen stand houdt. Dat leidt tot langere besprekingen en hogere kosten, die lastig te verantwoorden zijn aan cliënten die menen al waardevol voorwerk te hebben geleverd.
Ook in procedures zelf werkt het kostenverhogend. Wanneer een wederpartij omvangrijke, door AI gegenereerde stukken indient met onjuiste of irrelevante grondslagen, moet alles worden weersproken. Dat vergroot de werklast aanzienlijk.
Actie op basis van onjuist advies
Een bijkomend probleem is dat cliënten soms al handelen op basis van AI-advies, nog voordat zij juridisch advies inwinnen. Zo worden bijvoorbeeld arbeidsrelaties beëindigd zonder de juiste afweging, wat de zaak complexer maakt zodra een advocaat wordt ingeschakeld.
Volgens advocaten speelt het fenomeen vooral bij particuliere cliënten en neemt de frequentie toe: waar het eerst incidenteel voorkwam, is het inmiddels voor sommigen wekelijkse praktijk. Ook in e-mailverkeer met wederpartijen duiken steeds vaker kenmerkende, door AI gestructureerde teksten op.
Dat AI-advies geregeld tekortschiet, is niet verrassend. Chatbots formuleren gemakkelijk stellige antwoorden en zijn gevoelig voor sturende vragen. Goed juridisch advies vereist echter ook het aangeven van grenzen en onmogelijkheden.
In december oordeelde de Rechtbank Oost-Brabant dat het indienen van ondermaatse, door AI geproduceerde processtukken zonder controle op relevantie en juistheid kan neerkomen op misbruik van procesrecht. Daarmee onderstreept de rechtspraak dat de verantwoordelijkheid voor correcte en relevante stukken bij partijen zelf blijft liggen.
